Qeliza e sistemit nervor quhet:

Pyetje nga Biologjia, Provimi pranues në Mjekësi, Matura Shtetërore, Biologji dhe KImi

Qeliza e sistemit nervor quhet:

a)nefron

b)neuron

c)leukocit

d)eritrocit

e)nervon

 

Related posts

Kuiz për Qelizën – Kuize dhe Teste

START QUIZ


Related posts

Kuiz apo Test për Eritrocitet

Eritrocitet

START QUIZ


Related posts

Kuizi apo Testi – Matura Shtetërore

START QUIZ


Related posts

Kuiz për Provim pranues në Mjekësi

START QUIZ


Related posts

Kuiz apo Test nga Biologjia

Pyetje nga Biologjia, Provimi pranues në Mjekësi, Matura Shtetërore, Biologji dhe KImi
START QUIZ


Related posts

Çka janë kromozomet dhe përshkruaj ndërtimin e tyre?


Kromozomet janë bartësit kryesor të vetive trashëguese te organizmat e gjallë.

Kromozomet janë të ndërtuar nga dy kromatide të cilat në fillim të ndarjes janë afër njëra tjetrës, ndërsa më vonë largohen. 

Centromeri e ndan kromozomin në dy krahë dhe pjesët e fundit të kromozomit janë telomeret.

Related posts

Cili nga këto gjene është heterozigot ?- Biologjia

Pyetje nga Biologjia, Provimi pranues në Mjekësi, Matura Shtetërore, Biologji dhe KImi

Cili nga këto gjene është heterozigot ?

A. AaBb
B. aabb
C. AABB
D. AACC

Related posts

Çka është Biologjia?

Pyetje nga Biologjia, Provimi pranues në Mjekësi, Matura Shtetërore, Biologji dhe KImi

Biologjia është shkenca natyrore që studion jetën dhe organizmat e gjallë, duke përfshirë strukturën e tyre fizike, proceset kimike, bashkëveprimet molekulare, mekanizmat fiziologjikë, zhvillimin dhe evolucionin.

Përkundër ndërlikueshmërisë së shkencës, ekzistojnë disa koncepte unifikuese që e konsolidojnë atë në një fushë të vetme, koherente. Biologjia njeh qelizën si njësinë themelore të jetës, gjenet si njësinë themelore të trashëgimisë dhe evolucionin si motorin që shtyn krijimin dhe zhdukjen e specieve.

Organizmat e gjallë janë sisteme të hapura që mbijetojnë duke shndërruar energji dhe duke reduktuar entropinë e tyre lokale për të mbajtur një gjendje të qëndrueshme dhe jetësore të përcaktuar si homeostazë.

Nën disiplinat e biologjisë përcaktohen nga metodat e hulumtimit të përdorura dhe lloji i sistemit të studiuar: biologjia teorike përdor metoda matematikore për të formuar modele sasiore kurse biologjia eksperimentale kryen eksperimente empirike për të provuar vlefshmërinë e teorive të propozuara dhe për të kuptuar mekanizmat që themelojnë jetën dhe si u shfaq dhe evoluoi nga materia jo e gjallë rreth 4 miliardë vjet më parë me anë të një rritje graduale të kompleksitetit të sistemit.

Related posts

Çka janë bakteret dhe algat blu të gjelbërta?

Bakteret

Bakteret dhe algat blu të gjelbërta janë qeliza prokariote. Ato, për dallim prej eukarioteve, s’kanë bërthamë. Materiali i tyre gjenetik është i përqëndruar në një zonë të citoplazmës që quhet nukleoid. Qelizat prokariote s’kanë as organele citoplazmike qelizore- siç janë mitokondriet dhe lizosomet, të cilat gjinden tek eukariotet. Ndërkaq, një përbërës strukturor që e kanë prokariotet dhe mungon te eukariotet është muri qelizor, që iu mundëson baktereve t’i rezistojnë stresit osmotik. Muri qelizor dallon te bakteret e ndryshme dhe shërben si element për ndarjen e tyre në dy grupe të mëdha – bakteret Gram-pozitive dhe Gram-negative. Prania e murit qelizor, që s’haset te qelizat shtazore, rezulton në dallimin në ndjeshmërinë e qelizave eukariote dhe prokariote ndaj antibiotikëve. Prokariotet dhe eukariotet, po ashtu dallohen edhe në disa veçori të tjera metabolike. Kjo vlen sidomos për metabolizimin e tyre të energjisë, ku shumë shtame bakterore mund të adaptohen në kushte anaerobe. Në këtë seksion, do të shqyrtohen strukturat e qelizës tipike bakterore dhe mënyrat me të cilën ato e shfrytëzojnë energjinë nga molekulat komplekse organike. Aspektet e ndryshme të strukturës dhe metabolizmit bakteror shërbejnë si bazë për identifikimin dhe taksonominë e baktereve. Bakteret vazhdimisht i nënshtrohen ndryshimeve mutagjene. Mjedisi jetësor ushtron presion të fuqishëm selektiv tek bakteret . Andaj, ato evoluojnë në mënyrë të vazhdueshme dhe rapide. Njëkohësisht, ato shkëmbejnë informatat gjenetike, zakonisht ndërmjet anëtarëve të llojit të njejtë, por nganjëherë edhe ndërmjet anëtarëve të llojeve të ndryshme. Në vazhdim do të njiheni se si ndodhin këto procese. Bakteret mund të kenë edhe virusë që parazitojnë në to dhe quhen bakteriofagë. Ato janë parazitë obligativë brendaqelizorë që shumëzohen në brendi të baktereve, duke shfrytëzuar një pjesë apo tërë makinerinë biosintetike të strehuesit. Këto virusë mund të shkaktojnë bizen e qelizës bakterore duke liruar thërmiza të reja të fagut infektues. Në vazhdim, po ashtu, do të jepen raportet ndërmjet baktereve dhe bakteriofagjeve. Në fund, para se të hulumtohen shumë sëmundje humane që shkaktohen nga bakteret, do të jepet edhe një pasqyrë e përgjithshme e patogjenezës bakterore- si e dëmtojnë bakteret organizmin strehues.Bakteret e vërteta (ku përfshihen të gjitha bakteret që infektojnë njeriun) janë anëtarë të të njejtës mbretëri të gjallesave – eubacteria, bacteria. Një grup tjetër mikroorganizmash që shpesh hasen në mjedise ekstreme jetësore formojnë mbretërinë tjetër – archaebacteria, Archaea. Në aspektin morfologjik, të dy mbretëritë e këtyre mikroorganizmave kanë ngjashmëri mes vete( sidomos kur iu mungon bërthama), andaj ato së bashku grupohen si prokariotë. Megjithatë, ato kanë dallime të dukshme në aspektin biokimik. Shumica e archaea jetojnë në mjedise tipike, siç janë burimet e nxehta sulfurike, ku mbretëron temperaturë mbi 80 °C dhe pH=2. Këto mikroorganizma quhen termoacidofile. Të tjerat jetojnë në mjedise që përmbajnë metan (metanogjenet) ose përqëndrime të larta të kripës (halofilet ekstreme).

Related posts

Çka janë sporet (endosporet)?

Sporet

Endosporet apo sporet janë forma të fjetura të qelizës bakterore që prodhohen nga disa lloje bakteresh gjatë kushteve të pavolitshme jetësore; forma aktive e rritur e qelizës quhet formë vegjetative.

Sporet janë rezistente ndaj shumë kushteve të pavolitshme (përfshirë temperaturat e larta dhe tretësit organikë).

Citoplazma e sporeve është e dehidruar dhe përmban kalcium dipikolinat (acidi dipikolinik), që është përgjegjës për rezistencën e spores ndaj nxehtësisë.

Sporet më së shpeshti hasen te gjinitë Bacillus dhe Clostridium.

Related posts

Çka është dezinfektimi?

dezinfektimi

Veprimi me qëllim të asgjësimit të mikrobeve sëmundje-shkaktuese në mjedisin që rrethon njeriun, me ndihmën e lëndëve kimike, fizike apo biologjike, quhet dezinfektim.

Dezinfektimi thënë ndryshe është heqja e organizmave të dëmshëm ose shkaktarë të sëmundjeve, me qëllim parandalimi të infeksioneve ose bllokimi i shpërndarjes së tyre.

Dezinfektimi është njëri prej veprimeve të organizuara të cilat ndërmerren, në përputhje me indikacionet higjijeno-sanitare, për mbrojtje dhe përmirësim të kushteve jetësore.

Dezinfektimi (latinisht desinfectio – des(pa,jo), inficere (infektim, i keq) -asgjësim, shkatërrim) që do të thotë veprim që synon asgjësimin apo shkatërrimin e mikroorganizmave më të padëshirueshme. Për këtë qëllim, përdoren mjete fizike dhe kimike. Kjo procedurë asgjëson, heq ose pengon shumimin e popullsive të tjera të organizmave. Dezinfektimi përdoret dhe është përdorur larg apo jashtë një organizmi të gjallë në ambientin e jashtëm (tokë, ujë, ajër, dhe në rastin e objekteve të kujdesit shëndetësor, fabrika ushqimore, etj.). E rëndësishme është fakti se dezinfektimi s’nevojitet të shkatërrojë spore bakteriale. Me rrezet e diellit dhe proceset e fundërrimit, filtrimit dhe zbërthimit kryhet dezinfektimi në natyrë. Sot, veprimtaritë e biznesit të institucioneve të kujdesit shëndetësor është e pamendueshme pa përdorimin e procedurave me antiseptik dhe dizinfektantët e rijë.

Dezinfektimi ka filluar të përdoret pas vitit 1865 kur kimisti francez Lui Paster zbuloi se infeksionet janë të shkaktuara nga mikrobet.

Në rast se qëllim është shkatërrimi i plotë i të gjitha organizmave të gjalla (përfshirë viruset dhe sporet), flitet sterilizim.

Fjalët në përdorim: Dezinfektim është përcaktuar si shkatërrimi i të gjitha organizmave patogjene ose organizmave të aftë për të dhënë rritje të infeksionit.

Dezinfektues ose germicidi është një substancë e cila shkatërron mikrobet e dëmshme (jo zakonisht sporet) dhe kështu parandalon transmetimin e sëmundjes.
Antiseptik është një substancë e cila shkatërron ose pengon rritjen e mikroorganizmave. Një dezinfektues në përqendrime të ulëta që veprojë si një antiseptik. Antiseptiku mund të aplikohet në mënyrë të sigurt në indet e gjalla.

Detergjent, Larës, është një agjent pastrimi i cili vepron duke ulur tensioni sipërfaqësor p.sh. sapunit.

Deodorant është një substancë e cila liron erë p.sh. erë e keqe e zbardhuesit pluhur.

Related posts

Çka është Membrana qelizore?

Pyetje nga Biologjia, Provimi pranues në Mjekësi, Matura Shtetërore, Biologji dhe KImi

Çka është Membrana qelizore?

Membrana qelizore është pjesa e qelizës e cila ka funksion te përmbaje citoplazmën e qelizës dhe te sherbej për te shkëmbyer metabolitet mes lëngut brendaqelizor dhe lëngut jashtëqelizor, atij përreth qelizës. Ka një trashësi prej rreth 8.5-10 nm dhe është e formuar nga dy sipërfaqe; ajo e brendshmja dhe e jashtmja, te cilat janë te ndërtuara nga fosfolipide dhe proteina.

Përbërja e membranës qelizore

 

Fosfolipidet kryesore janë fosfatidilkolina, fosfatidil serina, fosfatidil inozitoli, e fosfatidil etanolamina. Molekulat e fosfolipideve perbehen nga pjesa globulare (grupet polare) dhe vargu hidrokarbunik.Përbehet edhe nga sfingomielinë dhe kolesterol. Gjithë fosfolipidet janë te perberë nga një pjese idrofile nëkontkt me ujin (tretësisën ujore) jashtëqelizor dhe pjesa idrofobike që nuk bashkëvepron me ujin jashtqelizor. Perberja kimike e membranese eshtë rreth 70 % lipide e 25-30 % proteina.

Proteinat janë dy llojesh ato qe ndodhen vetëm ne pjesën e jashtme ose te brendshme te shtresës lipide o ato qe tejkalojnë te dy pjesët e shtresave lipide. Perbehet edhe nga një pjese glucide e cila ndodhet e lidhur o me proteinat ose me lipidet duke formuar glicoproteine o glicolipidi.

 

Funksioni i membranës qelizore

Membrana qelizore ka si funksion shkëmbimin e substancave mes përmbajtjes brenda qelizore e jashtë qelizore dhe kjo behet nëpërmjet disa mekanizmave. Një mënyrë është nëpërmjet përhapjes se lehtësuar ku hyjnë ne ndihme transportuesit, një mënyre tjetër eshtë nëpërmjet gradientit te përqendrimit te një substance të caktuar. Mënyra tjetër është nëpërmjet përdorimit të ATP-së si energi për te kryer shkëmbimin. Membranat mes dy qelizave nuk kane një vazhdimësi mes tyre por janë te ndara. Lidhjet qe formohen mes tyre janë te ndryshme një lloj lidhje është desmosomi apo emidesmosomi. Lidhja komunikore lejon shkëmbimin e substancave shume te vogla deri ne 40 kdalton. Një mënyrë tjetër është pllaka adesiva nëpërmjet disa proteinave te cilat janë vincilina, tensina, a-actina, fibronektina.

Related posts

Çka është Mikrobiologjia dhe cilat janë degët e saj?

Mikrobiologjia (nga greq. μικρός, mikrós, -“i vogel”; βίος, víos,-“jete” dhe λόγος, lógos,-“fjalë”, “mësim”, “dije”) është degë e biologjisë që merret me studimin e mikroorganizmave (mikrobeve), ndërtimin, funksionimin dhe ndikimin e tyre në organizmat e tjera të gjalla.

Mikroorganizmat janë organizma të vogla mikroskopike njëqelizore të padukshme për syrin e njeriut. Këtu hyjnë bakteriet, protozoat, kërpudhat, mikroalgat, prokariotet dhe viret.

  • Historia e mikrobiologjisë
  • Bakteriet u vëzhguan në fillim nga Anton van Leeuwenhoek, në vitin 1676 me anën e një mikroskopi njëlentësh të cilin ai e ndërtoi vetë. Emri “bakterium” hyri shumë më vonë në përdorim, nga Christian Ehrenberg në vitin 1828, fjalë që rrjedh nga greqishtja βακτηριον, vaktirion – “shkop i vogël, thupër”.
  • Nëndegët e mikrobiologjisë
  • Fusha e mikrobiologjisë mund të ndahet përgjithësisht në disa nëndegë :
  • Mikrobiologjia fiziologjike: Studimi i funksionimit biokimik te qelizave mikrobiologjike. Përfshin studimin e rritjes mikrobiologjike, metabolizmin mikrobiologjik dhe strukturën qelizore të bakterieve.
  • Mikrobiologjia gjenetike : studion se si janë të organizuar genet tek mikrobet në lidhje me funksionet e tyre qelizore. Lidhet ngushte me biologjinë molekulare.
  • Mikrobiologjia mjekësore ose medicinale: studion rolin e mikrobeve ne sëmundjet e njeriut. Ajo përfshin studimin e patogjenezës mikrobiologjike dhe epidemiologjine dhe ka lidhje me studimin e sëmundjeve patologjike dhe imunologjike.
  • Mikrobiologjia veterinare: studion rolin e mikrobeve ne medicinën (mjekësinë) veterinare.
  • Mikrobiologjia mjedisore: studion funksionin dhe larminë e mikrobeve ne mjedisn e tyre natyror. Përfshin studimin e ekologjisë mikrobiologjike, ciklin ushqyes mikrobiologjik, gjeomikrobiologjik, larmine mikrobiologjike dhe Bioremediacioni.
  • Mikrobiologjia zhvilluese : studion zhvillimin e mikrobeve. Përfshin sistematiken bakteriale dhe taksonominë.
  • Mikrobiologjia industriale: shfrytëzon mikrobet për përdorim ne ecuritë (proceset) industriale. Këtu hyjnë tharmëtimi industrial dhe trajtimin e ujërave të zeza. Lidhet ngushte me bioteknologjine industriale. Kjo fushe përfshin gjithashtu prodhimin e birrës, një zbatim i rëndësishëm i mikrobiologjisë.
  • Aeromikrobiologjia: studion mikroorganizmat e ajrit.

    Mikrobiologjia ushqimore: studion mikrobet qe shkaktojnë prishjen e ushqimeve.
    Mikrobiologjia farmaceutike: studion mikrobet qe shkaktojnë ndotjen dhe prishjen farmaceutike.

Related posts

Sa është përqindja e ujit në citoplazmë?

Tek Citoplazma prania e ujit është tejet e madhe, përmban diku 85% ujë.

Lexo më shumë: Citoplazma