Menaxhimi i Diabetit te Pacientët me Covid-19

 

Shkruan: Dr. Elton Bahtiri

MENAXHIMI I DIABETIT TE PACIENTËT ME COVID-19

Për shkak të ndikimit të madh dhe të rëndë në jetën e njerëzve dhe të shoqërisë, pandemia COVID-19 është larg nga të qenit vetëm fenomen mjekësor. Përkundër kësaj, në këto rrethana, barra kryesore ka rënë në stafin shëndetësor. Masa janë ndërmarrë, por duket që jemi larg nga përmbysja e rezultatit.
Meqenëse në mesin e të sëmurëve me COVID-19 mund të ketë dhe pacientë që vuajnë nga sëmundja e sheqerit (Diabeti mellitus) dhe sfidave komplekse në menaxhimin e rasteve, më poshtë janë përmbledhur disa rekomandime për menaxhimin e diabetit gjatë COVID-19, të nxjerra nga literatura e publikuar muajve të fundit që, në pamundësi të konsultimit të endokrinologut, mund të përdoren si udhërrëfyes trajtimi.
Është thënë që “diabeti është dinamit nëse shfaqet COVID-19”, prandaj duhet angazhim i pashoq i secilit që dinamitit t’i laget fitili.

1. REKOMANDIME PËR STAFIN SHËNDETËSOR QË KUJDESN PËR PACIENTËT ME COVID-19 DHE ME DIABET

1.1. Në pacientët jashtëspitalor me COVID-19 të lehtë, nëse kanë gjendje të përgjithshme të mirë, dhe nëse pijnë dhe ushqehen mirë, mund të vazhdoj përdorimi i barnave antidiabetike orale të zakonshme, me rekomandimin për monitorim më të shpeshtë të glikemisë (profilit glikemik).

1.2. Për shkak të ndërlikimeve të shumëfishta shoqëruese të COVID-19, duke përfshirë insuficiencën respiratore, sepsën dhe barkqitjet, por pa u kufizuar vetëm në to, në shumë pacientë të hospitalizuar duhet të modifikohet terapia e diabetit, duke ndërprerë barnat antidiabetike orale, siç janë metformina apo glimepiridi, dhe TË KALOHET NË TERAPI ME INSULINË. Terapia insulinike mbetet standard i kujdesit në menaxhimin e hiperglikemisë në pacientët e hospitalizuar me COVID-19.
Insulinoterapia me rrugë intravenoze (infuzive)-në pacientët në gjendje kritike- apo regjimi bazal bollus-në pacientët në gjendje jokritike- mund të jetë metodë efektive dhe e sigurt për arritjen e caqeve glikemike (6.0 – 10.0 mmol/l, ndonëse mund të konsiderohet e pranueshme deri në 12.0 mmol) dhe për të përmirësuar prognozën e COVID-19.
Duhet përmendur që nevojat për insulinë mund të ndryshojnë në baza ditore, madje edhe brenda orësh te pacientët me COVID-19 në gjendje kritike.
1.2.1. Te regjimi bazal-bollus, doza terapeutike ditore (DTD) empirike e insulinës në rast inicimi për herë të parë është 0.4 njësi/kg/ditë (0.2 njësi nëse >65 vjeç, me sëmundje zemre, veshkash apo mëlçie), nga e cila 50% insulinë bazale (Detemir insulin -Levemir*) dhe 50 % insulinë prandiale analoge (Aspart insulin-Novorapid*, e ndarë më tutje në 3 pjesë të barabarta për secilin vakt ushqimor). P.sh. 80 kg x 0.4 UI = 32 UI, nga te cilat 16 UI Levemir ne ora 20:00-22:00, dhe nga 5 UI Novorapid para mëngjesit, drekës dhe darkës.

1.3. Për më tepër, disa nga barnat e përdorura në menaxhimin e simptomave të COVID-19, si psh. glukokortikoidet (Deksametazoni) mund të prekin glikorregullimin.
1.3.1. Për individët që nuk kanë diagnozë të diabetit, të monitorohet glikemia të paktën çdo 6 orë (para vakteve ushqimore dhe para gjumit). Nëse gjatë 48 h të para glikemitë janë <10.0 mmol), të monitorohen vetëm 1 herë në ditë (në ora 17-18).
1.3.2. Për individët që kanë diagnozë të diabetit, glikemitë të monitorohen njëjtë apo edhe më shpesh nëse vlerat janë > 10.0 mmol/l.
1.3.3. Për korrigjim të hiperglikemisë fillestare (glikemia >12.0 mmol/l):
– të jepet Novorapid nën lëkur, bazuar në peshën trupore-te individët pa insulinoterapi paraprake, apo bazuar në DTD-te individët me insulinoterapi (shih tabelën 1).
1.3.4. Për mbajtje të kontrollit glikemik:
– te individët pa insulinoterapi, rekomandohet NPH insulina (psh. insulina premikse Novomix* 70/30), në dozë 0.3 UI/kg peshë trupore (doza prej 0.15 UI/kg në të moshuar > 70 vj. dhe nivel kreatinine >175 umol/l), ashtu që 2/3 e dozës totale ditore jepen në mëngjes (ora 7:00-8:00), ndërsa 1/3 pasdite (ora 17:00-18:00) psh. 80 kg x 0.3 UI/kg = 24 UI në ditë, ashtu që 16 UI në mëngjes dhe 8 UI pasdite.
– te individët paraprakisht me insulinoterapi, qoftë me Novomix* qoftë insulina me veprim të gjatë – Levemir* apo Lantus*, vazhdohet terapia e njëjtë, por varësisht nga vlerat e glikemisë modifikohet doza, duke e rritur 10-20% dozën apo edhe më tepër, varësisht nga përgjigjja (shih tabelën 2).

1.4. Në këtë kontekst, sidomos në rast inicimi për herë të parë të terapisë me insulinë, statusi i kaliumit duhet të vlerësohet dhe të mbahet në kontroll (balanc), sepse hipokalemia është e shpeshtë te pacientët me COVID-19.

2. REKOMANDIM PËR STAFIN SHËNDETËSOR ME DIABET
Stafi shëndetësor që vuan nga sëmundja e sheqerit, duhet të kryejnë detyra klinike sa më larg vijës së parë të frontit që të jetë e mundur. Poqëse kjo nuk është e mundur të përdoren masa mbrojtëse më të avancuara.

3. REKOMANDIM PËR IKSHPK dhe MSH
Të shikohet mundësia e testimit preferencial dhe gjenerimin brenda ditës të rezultateve të RT PCR në rast të simptomave të dyshimta të COVID -19 te diabetikët në moshë të shtyrë, me kohëzgjatje të gjatë të sëmundjes së sheqerit apo atyre me sëmundje bashkëshoqëruese.

 

 

Related posts

Ja sa persona në Shqipëri janë të diagnostikuar me Diabet

Diabeti, Semundja e Sheqerit, Kosove, Shqiperi, Diabeti mellitus
Në mbarë botën diabeti po kthehet në një epidemi me 7 milionë të diagnostikuar çdo vit. Shqiperia/">Shqipëria nuk mund të mbetet pas.
Janë 80 mijë persona që jetojnë më këtë sëmundje dhe sipas të dhënave të Institutit të Shëndetit Publik vetëm vitin e kaluar u regjistruan 5 mijë raste të reja.
Diabeti nuk kursen as të vegjlit. Mjeku Endokrinolog Florian Toti thotë se janë rreth 600 fëmijë të prekur.
Ka disa simptoma përmes të cilave diabeti mund të dallohet.
Florian Toti: “Nëse prindërit vënë re tek fëmijët urinim të shpeshtë gjatë natës, etje, apo nuk po shton në peshë të bëjnë një matje glicemie dhe e kuptojnë nëse ka diabet” 
Por më i përhapur është tipi 2 që prek të rriturit. Mjekët thonë se mund të parandalohet nëse tregohet kujdes.
Një nga shqetësimet që ngrenë mjekët është mungesa e rimbursimit të fishave të matjes së glicemisë për pacientët mbi 25 vjeç.
Vitin e kaluar si pasojë e sëmundjeve endokrine, ku përfshihet edhe diabeti, humbën jetën 251 persona.

Related posts