Testet serologjike për COVID-19 (testimi përmes antitrupave) (Informues i thjeshtëzuar)

Shkruan : Dr.Besim Morina

Testet serologjike për COVID-19 (testimi përmes antitrupave) (Informues i thjeshtëzuar)

Testi serologjik i COVID-19 (testi i antitrupave), është një test i gjakut i cili mund të zbulojë nëse një person ka antitrupa ndaj virusit që shkakton COVID-19.

Testet serologjike COVID-19 na ndihmojnë të dimë nëse dikush ka qenë i infektuar me virusin ose që është shëruar nga infeksioni COVID-19.
Ato nuk tregojnë nëse je momentalisht i infektuar.

Çfarë janë antitrupat?
Antitrupat prodhohen nga imuniteti jonë për t’i luftuar infeksionet me virusë apo bakterie.
Kur antitrupat gjenden në gjakun tonë mund t’i pengojnë infeksionet e njëjta në të ardhmen.
Antitrupat zhvillohen për disa ditë apo javë pas infektimit me COVID-19, por nuk dihet saktë sa kohë qëndrojnë në gjak.

Testet serologjike nuk duhet të përdoren për të diagnostikuar COVID-19, pasi këto teste nuk zbulojnë praninë e virusit në trupin tonë. Këto teste mund të rezultojnë negativ edhe te pacientët e infektuar (për shembull, nëse antitrupat nuk janë zhvilluar ende).

Me cilin test zbulohet infeksioni me COVID-19?
I vetmi test me të cilin diagnostikohet COVID-19, është testi PCR, i cili e zbulon prezencen e virusit.
Ky test mund të zbulojë nëse keni një infeksion aktiv të koronavirusit. Këto teste kryhen duke marrë mostra me strisho nga fyti përmes hundës.

Çka tregon një test serologjik pozitiv?
Nëse rezultoni pozitiv në një test serologjik SARS-CoV-2, ka mundësi që kohët e fundit apo edhe më herët të keni qenë i infektuar me COVID-19.

Çka tregon një test serologjik negativ?
Rezultat negativ në testin serologjik (të antitrupave) tregon që nuk keni antitrupa ndaj virusit në gjakun tuaj. Kjo do të thotë që ju nuk keni qenë i infektuar më herët me COVID-19, ose ju keni qenë te infektuar tash së voni por nuk janë zhvilluar ende antitrupat.
Pra, në shumicën e rasteve kur ju jeni të infektuar, edhe nëse e bëni testin serologjik, ai del negativ pasi ende nuk janë prodhuar antitrupat.

Pse testi serologjik nuk na tregon nëse keni infeksion?
Nëse testoheni kur jeni të infektuar apo shpejt pasi jeni infektuar me koronavirusin e ri, testi mund të jetë negativ. Kjo ndodh sepse trupit tonë i duhet kohë që të prodhojë antitrupa.

Por, poashtu është e mundur që pas një kohe të gjatë pas infeksionit, testi serologjik mund të rezultojë negativ. Kjo ndodh për shkak se nivelet e antitrupave ulen me kalimin e kohës aq sa të bëhen të pazbulueshme.

#drbesimmorina #pulmolog #testetserologjike #laboratori #besimmorina #covid19

Related posts

Çka është Torakocenteza (Punkcioni pleural)?

Burimi: Dr. Flamur Marku – Pulmolog

Torakocenteza ose punksioni pleural është një procedurë për të hequr lëngun nga hapsirat pleurale. Një gjilpërë vihet përmes murit të gjoksit në hapësirën pleurale.

Hapësira pleurale është hapesire e vogel midis pleurave të mushkërive.

 

Pleura është një shtresë e dyfishtë e membranave që rrethojnë mushkëritë. Brenda hapësirës është një sasi e vogël normale e lëngut. Lëngu i tepërt në hapësirën pleurale quhet efuzion pleural. Kur kjo të ndodhë, është më e vështirë të marrësh frymë sepse mushkëritë nuk mund të fryhen plotësisht. Kjo mund të shkaktojë gulçim dhe dhimbje. Këto simptoma mund të keqesohen gjatë aktivitetit fizik.

Kur duhet te behet torakocentezaza?

Pasi te realizohet Rentgeni, CT apo ultratingulli i mushkerive, dhe konstatohet prani e efusionit pleural duhet te behet Torakocenteza. Torakocenteza duhet të bëhet për të gjetur shkakun e efuzionit pleural, gjithashtu për të trajtuar simptomat e efuzionit pleural duke hequr lëngun. Lëngu pastaj ekzaminohet në një laborator per analizat e nevojshme.
Torakocenteza mund të ndihmojë në diagnostikimin e problemeve shëndetësore siç janë:
Sëmundjet e zemres ( insuficienca kardiake), shkaku më i zakonshëm i efusionit pleural.
Tuberkulozi (TB).
Pneumonia.
Kanceri.
Mpiksja e gjakut në mushkëri (emboli pulmonare).
Një zonë me qelb në hapësirën pleurale (empiema).
Lupus eritematoz sistemik (SLE) dhe sëmundje të tjera autoimune.
Inflamacioni i pankreasit (pankreatiti).
Insuficienca e mëlçisë.

Çfarë ndodh pas Torakocentezes?

Pas procedurës, shtypja e gjakut, pulsi dhe frymëmarrja duhet të monitorohen. fasha mbi vendin e shpuarjes kontrollohet për gjakderdhje ose lëng tjetër.

Nëse është kryer si procedurë ambulatore, mund të shkoni në shtëpi kur mjeku konstaton se është në rregull.

Në shtëpi, ju mund të vazhdoni rutinen dhe aktivitetet tuaja normale, por nuk duhet te bëni aktivitet të fortë fizik për disa ditë.

Related posts

Sëmundjet respiratore akute

Sali Ahmeti

 

Infeksionet respiratore akute janë ndër shqetësimet më të shpeshta gjatë muajve të ftohtë të vitit për të gjitha moshat, në veçanti për fëmijët dhe të moshuarit. Gati çdo individ preket nga këto infeksione 2-3 herë gjatë vitit, prandaj këto sëmundje bëhen shkaku kryesor i mungesave në punë, kopshte fëmijësh, shkollë, etj.

Prof. dr. Salih Ahmeti
Specialist në lëminë e Sëmundjeve Infektive

Njihen mbi 200 viruse që japin sëmundjet respiratore akute. Të gjitha këto viruse japin manifestime klinike me sindromë respiratore të rrugëve të sipërme të frymëmarrjes prej të cilëve duhet veçuar dy entitete klinike: rrufën stinore dhe gripin.

RRUFA STINORE

Shkaktohet te të rriturit më shpesh nga rhinoviruset, kurse te fëmijët nga viruset respiratorë sincicial, parainfluencial, adenoviruset dhe koronaviruset. Bartja e infeksionit bëhet me rrugë aerogjene në kontakte të afërta me të infektuarin.

Shfaqet në formë të epidemive, prekë më shpesh fëmijët shkollor. Periudha e inkubacionit është 1-2 ditë. Manifestohet me tharje e djegie të fytit e grykës, teshtitje, lodhje, dobësi, kollë të thatë, rritje të lehta të temperaturës, dhembje koke dhe rrjedhje të hundëve ujore.

Sëmundja zgjat deri në 7 ditë dhe zakonisht vetëshërohet. Prania e shenjave klinike mbi 10 ditë tregon për infeksione dytësore me baktere. Te fëmijët nuk janë të rralla ndërlikimet në formë të otiteve sinusiteve.

Mjekimi është simptomatik, konsiston në dhënien e antipiretikëve (aspirin dhe ibuprufen për të rritur, acetaminophen për fëmijët), pikave për hundë, inhalime me avujt e ujit të nxehtë, dhënien e vitaminës C. Antibiotikët nuk janë të rekomanduar në rastet pa ndërlikime.

GRIPI (influenza)

Gripi është sëmundje infektive akute i shkaktuar nga viruset A, B dhe C të cilët i përkasin familjes Orthomyxoviridae.

Shfaqet në forma epidemike dhe pandemike. Viruset e gripit kanë në mbulesën e tyre dy glukoproteina antigjenetikisht të dallueshme: hemglutininën (H) dhe neuraminidazën (N) të cilat iu nënshtrohen ndryshimeve të herëpashershme në mënyrë të pavarur me njëri-tjetrin. Ndryshimet antigjenike të vogla janë quajtur “drift” ndërsa ato të mëdha”shift”.

Ndryshimet e lehta ndodhin në Virusin A dhe B, ndërsa ndryshimet e thella në formë “shifti” ndodhin vetëm në virusin A, duke dhënë një variant të ri antigjenik i cili prekë personat e paimunizuar më parë. Variacionet e vogla të antigjenit H ose N (drift) ndodhin çdo 2-3 vjet duke shkaktuar shpërthime epidemike në një popullatë e cila posedon antitrupa të cilët sigurojnë mbrojtje të pjesshme nga shtamet e reja.

Variacionet madhore (shift antigjenik) ndodhin më rrallë, çdo 10-20 vjet dhe pasohen me pandemi të mëdha në një popullatë pa mbrojtje imunologjike dhe mund të përfshijnë gjithë vendet e botës. Virusi C tregon më pak ndryshime dhe nuk paraqet interes të veçantë për patologjinë humane.

Burim kryesor i infeksionit është njeriu, ndërsa kafshët dhe shpendët (derri, kuajt, pulat, rosat, gjelat e detit etj) mund të jenë rezervuar të infeksionit dhe përgjegjës për ruajtjen e virusit gjatë periudhave interepidemike dhe rikombinimet e mundshme gjenetike të tij.

Virusi i Gripit përhapet me anë të spërklave të nxjerra në ambientin e jashtëm nga njeriu i infektuar nëpërmjet kollitjes, teshtitjes të folurit e në disa raste infektimi mund të bëhet drejtpërdrejt me kontakte të ngushta ndërnjerëzore. Muajt e ftohtë të vitit dhe grumbullimet e njerëzve në çerdhe, kopshte, shkolla, konvikte, salla kinemash, koncertesh etj. favorizojnë përhapjen e infeksionit.

Pasi të futet në organizmin e njeriut virusi i gripit fillimisht vendoset në epitelin e rrugëve të sipërme të frymëmarrjes, duke u shumëzuar dhe shkatërruar qelizat, që rezulton me rrjepje epiteliale në zona të gjera, të cilat janë zona të përshtatshme për mbivendosjen e baktereve. Ndonjëherë virusi arrin të zbresë deri në alveole-mushkëri dhe jep pneumoni primare.

Periudha e inkubacionit (koha nga kontakti me virusin deri në shfaqjen e shenjave klinike) është e shkurtër, 1-3 ditë. Sëmundja fillon shpejtë me temperaturë të lartë (38-40 C) që zgjat 3-5 ditë, dhembje koke, dhembje të muskujve e të nyjeve, ndjenjën e lodhjes dhe këputjes, humbje apetiti, ndonjëherë me të vjella dhe heqje barku(diarre).

Krahas këtyre shenjave që tregojnë për një toksikozë të përgjithshme, shfaqen edhe ato lokale si tharje e fytit, lotim, rrjedhje e hundëve, kollë e thatë që shoqërohet me dhembje retrosternale me sputum (këlbazë). Gripi mund të prekë të gjitha moshat receptive, por numri më i madh i rasteve takohet në moshat 5-15 vjeç.

Ndërlikimet e gripit janë të rralla e të lehta si sinuzitet, otitet, tonzilitet etj. Ndërlikimet më të rënda, që mund të rrezikojnë jetën e të sëmurit janë ato pulmonare (pneumonia virale primare, pneumonia bakterore sekondare), kardikae (miokarditi, perikarditi) dhe neurogjene (Syndroma Reye, neuritet, radikulitet, encefaliti).

Ndërlikimet shoqërohen me një rritje të re të temperaturës nga dita e 5-10 e sëmundjes. Në rastin e një pneumonie dytësore i sëmuri ka sputum mukopurrulent hemorragjik që shkaktohet më shpesh nga Stafilokoku, Streptokoku Haemophilus influenzae. Vërehen zakonisht në të sëmurë të moshuar, me sëmundje kronike dhe imunitet të ulur.

Sindroma Rej është një ndërlikim i rrallë por i rëndë që prek moshat fëminore dhe ka vdekshmëri deri në 40% të rasteve. Shoqërohet me dëmtime të rënda të mëlçisë dhe sistemit nervor qendror. Faktor predisponues është përdorimi i preparateve të acidit acetilsalicilik për ulje të temperaturës.

Mjekimi: Në fazën akute të sëmundjes mjekimi është simptomatik. I sëmuri duhet të qëndrojë në ambiente të ngrohta dhe mirë të ajrosura, të përdorë lëngje frutash, çaj dhe vitaminë C.

Për uljen e temperaturës dhe pakësimin e dhembjeve jepen analgjetik dhe antipiretik si analgin paracetamol. Te femijët nuk duhet dhënë acidi acetilsalicilik për shkak të rrezikut nga sindroma Rej. Të dhënat klinike tregojnë për efekte të mira me antiviral si Amantadina, Rimantadina, Oseltamivir, nëse jepen në dy ditët e para nga fillimi i sëmundjes. Dhënia e këtyre preparateve për 5 ditë lehtëson shenjat dhe gravitetin e sëmundjes, ndërsa ndërlikimet bëhen më të rralla.

Në rastet e gripit të pandërlikuar nuk duhet dhënë antibiotikë. Dhënia e antibiotikëve me qëllime profilaktike është e preferuar për personat me infeksione kronike dhe imunitet të ulur. Ndërlikimet bakterore mjekohen me antibiotikë të zgjedhur sipas antibiogramit ose duke u mbështetur në përvojat klinike.

Parandalimi: Bëhet me vaksinim. Përdoret vaksina e mbytur e cila jepet çdo vit në muajt tetor ose nëntor. Vaksinën mund ta marrin të gjithë ata që nuk dëshirojnë të përballen me shqetësimet e gripit, por iu rekomandohet në veçanti personave të moshuar (mbi 65 vjeç), personave me sëmundje kronike te zemrës, veshkave, mushkërive, mëlçisë, diabetikëve dhe atyre me imunitet të ulur.

Në raste të epidemive masive është i indikuar vaksinimi i grupeve të rrezikuara: punëtorët shëndetësor, zjarrfikësit, punëtorët e sigurimit të trafikut, shërbimeve publike, punonjësit e PTT, artiznateve etj. Të rriturit dhe fëmijët deri 3 vjeç, marrin një dozë vaksine prej o.5 ml. Fëmijët nga 6-35 muaj marrin një dozë 0.25 ml. Nëse i rrituri ose fëmija vaksinohet për herë të parë, doza e dytë merret pas një muaji. Vaksina injektohet në muskulin e krahut, thellë nën lëkurë. Imuniteti postvaksinal zgjat 6-10 muaj.

Në Republikën e Kosovës, vaksinimi i përshtatur për kushtet e vendit, bëhet me monovaksinë dhe nuk vaksinohen fëmijët nën 7 vjeç. Ekziston edhe vaksina e gjallë virale për aplikim nazal, por nuk ka gjetur përdorim masiv.

Efektet anësore të vaksinës janë të pakta: dhembje koke, djersitje, mialgji, artralgji, temperaturë të lehtë reaksione lokale si: skuqje, dhembje dhe fortësi përreth vendit të vaksinimit. Reaksionet alergjike në lëkurë, konvulsionet dhe çrregullimet nervore janë të rralla.

Vaksina nuk rekomandohet për: personat alergjik në vezë në ndonjërën nga komponentët e vaksinës; personat me temperaturë të lartë ose sëmundje akute infektive; personat që trajtohen me kortozonik, citostatik (antitumoral) dhe personat me deficite të rënda imunitare. Gratë shtatzëna dhe me fëmijë në gji duhet të konsultohen me mjekun para se të vaksinohen.

Related posts

Çka është Bronkioliti?

Bronkiolitis
Bronkioliti

Bronkioliti është infeksion i organeve frymëmarrëse të poshtme, i cili godet rrugët e vockla frymëmarrëse degëzuese të quajtura bronkiole.

Nëpërmjet bronkioleve ajri përcillet në mushkëri dhe nga mushkëritë.

Gjatë infeksionit rrugët frymëmarrëse janë të ënjtura dhe përplot me jargë. Për këtë arsye fëmija frymon me vështirësi.

Bronkioliti është një infeksion i zakonshëm i mushkërive tek foshnjat dhe fëmijët e vegjël.

Kjo ndodh kur pasazhet më të vogla të ajrit në mushkëri (bronkiolet) bëhen të përflakura dhe të bllokuara me mukus. Kjo e bën më të vështirë për fëmijën të marrë frymë.

Bronkioliti zakonisht shkaktohet nga një virus. Virusi respirator since tial (RSV) është shkaku më i zakonshëm. Fëmijët e vegjël nën moshën 2 vjeç, veçanërisht ato ndërmjet 3 muaj dhe 6 muajsh, e marrin këtë sëmundje më shpesh. Ajo kulmon në dimër dhe në pranverën e hershme.

Simptomat e bronkiolit:

Shenjat e para të bronkiolit duken si simptomat e një ftohje të zakonshme. Fëmija mund të ketë një hundë të lëngshme, kollë dhe temperaturë të lehtë për disa ditë. Pas kësaj, fëmija mund të fillojë të marrë frymë shpejtë dhe të bëjë një tingull të lartë fishkëllimë kur merr frymë.

 

Shkoni menjëherë tek mjeku nëse:

Fëmija vjellë dhe s’mund të mbajë lëngjet.

Fëmija është duke marrë frymë shumë shpejt.

Fëmija juaj ka pasur sëmundje të zemrës ose ka lindur para kohe. Në këtë rast, shkoni tek mjeku që në shenjat e para të kësaj sëmundjeje.

Në qoftë se buzët ose majat e gishtave të fëmijës tuaj duken si kaltra , ai s’mund të marrë oksigjen të mjaftueshëm. Kërkoni menjëherë kujdes mjekësor.

Çfarë shkakton bronkiolit?

Bronkioliti shkaktohet nga një virus. Virusi respirator sincytial (RSV) është shkaku më i zakonshëm. Virusi përhapet kur dikush i infektuar me sëmundjen vjen në kontakt të drejtpërdrejtë me fëmijën. Kjo ndodh shpesh kur një person i sëmurë teshtinn apo kollitet pranë tij . Kjo mund të ndodhë edhe kur fëmija prek lodra ose objekte të tjera që një person i sëmurë kishte prekur më parë.

Si diagnostikohet bronkioliti?

Mjeku juaj do t’ju pyesë për simptomat e fëmijës. Ai do të shqyrtojë dhe do të dëgjojë mushkëritë e. Mjeku do të kontrollojë nëse fëmija po merr oksigjen të mjaftueshëm. Ata mund të marrin një mostër të mukusit ose shkarkimit nga hunda dhe ta provojnë atë për RSV. Ata gjithashtu mund të urdhërojnë një rreze X- të gjoksit për të kontrolluar për pneumoni.

A mund të parandalohet apo shmanget bronkioliti?

 

RSV dhe viruse të tjera që çojnë në bronkiolite janë të zakonshme dhe përhapen me lehtësi. Edhe fëmijët e vegjël dhe të rriturit marrin viruse. Por ata zakonisht nuk sëmuren si fëmijë të vegjël. Mënyra më e mirë për të parandaluar bronkiolitin është ta mbani larg fëmijën nga infektimi i një virusi.

Qëndroni larg zonave të mbushura me njerëz ku viruset mund të përhapen me lehtësi. Kjo mund të përfshijë ashensorë ose qendra tregtare.

Lani duart dhe duart e fëmijës suaj shpesh.

Dezinfekto rregullisht sipërfaqet, lodrat dhe objektet në shtëpi.

Në qoftë se fëmija ka bronkiolitis, mbajini në shtëpi deri sa kollitja pothuajse të jetë zhdukur.

Trajtimi i bronkititit:

Bronkioliti shkaktohet nga një virus. Kjo do të thotë që antibiotikët dhe ilaçet e tjera s’do të ndihmojnë në shërimin e tij. Zakonisht zgjat 2-3 javë që sëmundja të largohet . Ndërkohë, simptomat zakonisht mund të trajtohen në shtëpi.

Në qoftë se fëmija është shumë i sëmurë, mjeku mund të sugjerojë vendosjen e tij në spital. Kjo mund të ndodhë nëse ka vështirësi për të marrë frymë, nuk është duke marrë oksigjen të mjaftueshëm, ose është i dehidratuar. Ai mund të marrë oksigjen shtesë dhe lëngje në spital. Mjekët mund të bëjnë thithje të thellë në rrugët e frymëmarrjes për të pastruar mukozën nga mushkëritë e tyre. Shumica e fëmijëve që janë shtruar në spital për bronkiolitis shkojnë në shtëpi për disa ditë.

 

Të jetosh me bronkiolite:

Në shumicën e rasteve, mund t’i trajtoni simptomat në shtëpi.

Jepni fëmijës shumë lëngje. Mos u shqetësoni nëse a nuk ndjehet kur ha ushqime të ngurta.

Përdorni solucione të kripës dhe një aspirator për të hequr mukozën nga hunda.

Ulu në një banjë me avull.

Pyesni mjekun nëse mund t’i jepni fëmijës acetaminophen (të tilla si Tylenol i foshnjave) nëse ka ethe.

Mos i jepni fëmijës aspirinë. Aspirina është shoqëruar me sindromën e Reye, një sëmundje e rrallë e trurit dhe mëlçisë.

Related posts