Sun. May 22nd, 2022
© Ndalohet kopjimi, riprodhimi dhe publikimi i informacionit pa cituar burimin e tij.

Shkruar nga Fisnik Dajakaj

Crregullimi i spektrit të autizmit përbën një temë jo shumë të njohur për njerëzit në përgjithësi. Ndonëse dëgjojmë jo rrallë për këtë crregullim neurobiologjik, të kuptuarit e këtij problemi është i vështirë për njerëzit që s’ i përkasin kësaj fushe.

Vëzhgimi i kujdesshëm  sjelljeve të fëmijës padyshim që është një element i rëndësishëm në këtë aspekt dhe duhet pasur parasysh, por konsultimi me specialistët e fushës është hap i paevitueshëm.

Sigurisht, për ta kuptuar Me kusht që fëmija është me autizëm ose jo, duhet njohur shenjat e para të shfaqjes e tij. Lidhur me këtë cështje, Familja Jonë kontaktoi terapisten e fëmijëve me nevoja të vecanta, Blerta Gashin.

Sipas Gashit, shenjat e para të autizmit ndryshojnë nga personi në person, andaj është e vështirë të flitet për simptoma të përgjithshme.  Gjithsesi, ajo shpjegon se disa shenja të shfaqura mund të tregojnë dicka Me kusht që fëmija vuan nga ky crregullim neurobiologjik.

“Fillimisht crregullimi i spektrit të autizmit është një gjendje komplekse neurozhvillimore që përfshin sfida të vazhdueshme në interaksionet sociale, në komunikimin verbal dhe joverbal dhe interesat të kufizuara apo sjellje të përsërituara.  Autizmi ndryshon nga personi në person në llojin e simptomave të shfaqura si dhe në intensitetin e tyre, pikërisht edhe për këtë arsye quhet “spekter i crregullimit të autizmit”.  kurrë s’ mund të gjenden dy persona me këtë crregullim që  janë  plotësisht të njejtë për nga karaktersitikat e crregullimit.  Asnjë fëmijë s’ shfaqet ose sillet në të njëjtën mënyrë. Simptomat mund të shkojnë nga të lehta në të rënda dhe shpesh ndryshojnë me kalimin e kohës. Autizmi zakonisht diagnostikohet për herë të parë në fëmijëri me shfaqje të shenjve më të dukshme që paraqiten rreth moshës 2-3 vjeç, por disa fëmijë me autizëm zhvillohen normalisht deri në moshën 1-2 vjec dhe pastaje ata ndalojnë të përvetësojnë aftësitë të reja ose të humbasin ato të fituara më parë. Disa “flamuj te kuq” që mund të tregojnë për mundësinë e crregullimit të spektrit të autizmit, njëkohësisht që mund të konsiderohen si shenjat e para të këtij crregulimit janë: mosreagimi në emër, shmangia e kontaktit me sy, s’ modelojnë sjellje të thjeshta, mund të reagojn në mënyrë të pazakont ndaj gjërave që mund të nuhasin, shijojnë ose prekin, interesimi për të luajtur me vetëm një lodër ose objekt të caktuar dhe mungesa e ndërveprimit në lojëra të thjeshta të tilla si  loja “ pika bu”, mërzitja nga ndryshimet e vogla dhe shfaqja e sjelljeve të tilla si renditja e objekteve, lëkundja e trupit para-mrapa, rrotullimi apo lëvizja e duarve në formë përsëritëse. Në momentin që vërehen këto shenja, vlerësimi psikologjik është i domosdoshëm”, theksoi ajo për Familja Jonë.

167944582 1572963436231349 8227383872165697118 n 1

Gashi theksoi se, përkundër studimeve të shumta, akoma s’ janë identifikuar saktë shkaktarët e autizmit, edhe pse, sic shprehet ajo, mendohet se faktorët gjenetikë dhe mjedisorë kontribuojnë në shfaqjen e crregullimit.

“Përkundër studimeve të vazhdueshme të cilat bëhën , shkenctarët akoma s’ e kanë një përgjigje konkrete se cfarë e shkakton crregullimin e spektrit të autizmit. Konsiderohet që kombinimi i faktorëve gjenetikë me ata të ambientit kontribuojnë në shfaqjen e crregullimit.  Një fëmijë ka më shumë gjasa që të diagnodtifikohet me autizëm Me kusht që në familje ka raste të tjera të tilla. Mirëpo, cka është e rëndësishme të cekët është që  studimet kanë hedhur poshtë hipozat për shfaqjen e autizmit nga marrja e vaksinave apo nga qasjet ose metodat e ndryshme të prindërimit”, shtoi tutje Gashi.

Tutje, ajo përmendi edhe metodat e praktikueshme për autizmin, duke evidencuar kështu Analizën e Sjelljes së Aplikuar (APA), por edhe terapi të tjera, si: terapia e të folurit, terapitë sensorike dhe terapia e lojës.

Gashi nënvizoi që ky crregullim zhvillimor s’ mund të largohet, anipse, sipas saj, tretmani i hershëm është është shumë i rëndësishëm për menaxhimin, reduktimin e simptomave të autizmit dhe zhvillimin e shkathtësive dhe aftësive të fushave të ndryshme zhvillimore në mënyrë që të përmirësohet cilësia e jetës së personave me autizëm, familjes së tyre dhe komunitetit.

“Autizmi është crregullim neurozhvillimor, është gjendje dhe s’ është sëmundje. Si i tillë crregullimi i spektrit të autizmit s’ mund të shërohet mirëpo mund të trajtohet. Sipas studimeve dhe pervojes sime intervenimi/tretmani i hershëm është shumë I rëndësishëm për menaxhimin, reduktimin e simptomave të autizmit dhe zhvillimin e shkathtësive dhe aftësive të fushave të ndryshme zhvillimore në mënyrë që të përmirësohet cilësia e jetës së personave me autizëm, familjes së tyre dhe komunitetit”, shtoi ajo.

Për fund, Gashi tregoi se autizmi s’ zhvillohet te të rriturit, por, meqë autizmi është spektër, s’ përjashtohet mundësia që personat me autizëm me funksionim të lartë (high-function autism) të mos identifikohen dhe diagnostifikohen në fëmijëri. Kështu, në moshën madhore mund të mendojnë që kanë zhvilluar autizmin kur në të vërtet s’ është diagnoztifikuar në kohën e duhur.

[ad_2]