Wed. Oct 5th, 2022
© Ndalohet kopjimi, riprodhimi dhe publikimi i informacionit pa cituar burimin e tij.
Këmba e sheshtë

Çka është Këmba e sheshtë ?

Këmba e sheshtë përshkruan një gjendje në të cilën harqet gjatësore ose tërthore të këmbës janë të rënë ose të sheshtë. E gjithë shputa e këmbës është në kontakt me dyshemene ose sipërfaqen e tokës gjatë qëndrimit në këmbë, ecjes ose gjatë aktiviteteve të tjera ku peshohet mbi këmbët. Kjo gjendje është zakonisht e pranishme që në lindje në të dyja këmbët. Në rastet që është e prekur vetëm njëra këmbë, problemi përcaktohet si këmba e sheshtë unilaterale. Kur preken të dyja këmbët, problemi përcaktohet si këmba e sheshtë bilaterale.

Anatomia

Anatomia e këmbës është shumë komplekse. Kur çdo stukturë punon në grup, këmba funksionon siç duhet. Kur dëmtohet një pjesë, ajo ndikon çdo pjesë tjetër të këmbës duke krijuar problem. Në rastet e deformimit të këmbës së sheshtë, preken të gjitha kockat, ligamentet dhe muskujt. Një kombinim i kockave të keqpozicionuara japin paraqitjen e këmbës së sheshtë.

Kockat

Skeleti i këmbës fillon me talusin, kockën e kyçit që formon një pjesë të kyçit të këmbës. Dy kockat e kërcirit, kocka e madhe-tibia dhe e vogla-fibula, bashkohen te kyçi i këmbës për të formuar një strukturë shumë të qëndrueshme të quajtur si artikulacioni mortis ose tenon.

Dy kockat që formojnë pjesën e pasme të këmbës janë talusi dhe kalkaneusi, ose kocka e thembrës. Talusi lidhet me kalkaneusin në artikulacionin subtalar. Kyçi i këmbës lejon që këmba të lëvizë lart dhe poshtë.

Artikulacioni subtalar lejon këmbën të lëvizë nga njëra anë në tjetrën. Individët me këmbë të sheshtë zakonisht kanë lëvizje të shtuar në artikulacionin subtalar krahasuar me individët që nuk e kanë këtë deformim. Fleksibiliteti i shtuar i artikulacionit subtalar rezulton në shumë veprime kompensatorë të këmbës dhe kyçit në mënyrë që këmba të ketë pozicionin e duhur gjatë qëndrimit në këmbë dhe gjatë ecjes.

Pas kyçit të këmbës janë të vendosura pesë kocka që quhen kockat tarsale. Kockat tarsale punojnë bashkë në grup. Mënyra se si ato përshtaten me njëra-tjetrën është unike. Midis kockave tarsale ka disa kyçe. Kur këmba përdridhet në një drejtim nga muskujt e këmbës dhe të kërcirit, këto kocka kapen me njëra- tjetrën duke formuar një strukturë shumë të ngurtë. Kur ato përdridhen në drejtimin e kundërt, ato shkëputen dhe lejojnë këmbën të përshtatet me çdo sipërfaqe që është në kontakt.

Ligamentet dhe tendinet

Ligamentet janë inde të buta me anë të të cilëve kockat kapen me njëra-tjetrën. Ligamentet janë shumë të ngjashme me tendinet. Ndryshimi midis tyre është se nëpërmjet tendineve realizohet kapja e muskujve me kockën. Të dyja këto struktura janë të formuara nga fibra të vogla të përbëra nga një material i quajtur kolagjen. Fibrat e kolagjenit lidhen me njëra -tjetrën për të formuar një strukturë të ngjashme me litarin.

Tendini i madh i Akilit është tendini më i rëndësishëm për ecjen, vrapin dhe kërcimin. Ai lidh muskujt e pulpës me kockën e thembrës për të bërë të mundur ngritjen në majë të gishtave. Tendini tibial posterior lidh një nga muskujt më të vegjël të kërcirit me pjesën e poshtme të këmbës. Ky tendin ndihmon në mbështetjen e harkut të këmbës dhe bën që këmba të kthehet nga brenda. Mosfunksionimi i tendinit tibial posterior është një problem madhor në rastet e këmbës së sheshtë.

Shumë ligamente të vogla mbajnë të lidhura me njëra- tjetrën kockat e këmbës. Pjesa më e madhe e këtyre ligamenteve janë pjesë e kapsulës artikulare të çdo artikulacioni të këmbës. Kapsula artikulare është një mbështjellje e tejdukshme që formohet rreth çdo artikulacioni. Ajo formohet nga ligamentet përreth kycit dhe nga indet e buta midis ligamenteve që mbushin hapësiren boshe dhe formojnë kapsulën.

Kompleksi i ligamentit spring është shpesh i përfshirë në deformimin e këmbës së sheshtë. Ky grup ligamentesh mbështet artikulacionin talonavikular. Kompleksi i ligamentit spring bashkëpunon me tendinin tibial posterior dhe fascine plantare për të ndihmuar në stabilizimin e harkut gjatësor të këmbës.

Mosfunksionimi i ligamenteve që mbështet këtë hark mund të kontribuojë në deformimin e këmbës së sheshtë. Dëmtimi, laksiteti (lirshmeria) ose disfunksione të tjera të ligamenteve dhe tendineve mund të çojnë në deformim të këmbës dhe/ose të kyçit duke rezultuar në këmbë të sheshtë.

Muskujt

Pjesa më e madhe e lëvizjeve të këmbës shkaktohet nga muskujt e fortë dhe tendinet e kërcirit që lidhen në këmbë. Kontraktimi i muskujve të kërcirit është mënyra kryesore për të lëvizur këmbën në mënyrë që të qëndrojmë në këmbë, të ecim, vrapojmë dhe të kërcejmë.

Ekziston një numër i madh muskujsh të vegjël në këmbë. Edhe pse këta muskuj nuk i afrohen muskujve të vegjël të dorës për nga rëndësia, ata ndikojnë në mënyrën si lëvizin gishtat e këmbës. Dëmtimi i disa prej këtyre muskujve mund të shkaktojë problem.

Pjesa më e madhe e muskujve të këmbës janë të organizuar në shtresa në shputën e këmbës (sipërfaqja plantare). Aty ata lidhen me gishtat dhe i lëvizin ato ndërkohë që mbushin dhe shputën e këmbës.

Cilat janë shkaqet e këtij problemi?

Këmba e sheshtë fleksibël konsiston në një këmbë që duket e sheshtë ndërkohë që qëndron ngritur, por që duket sikur ka hark kur këmba nuk është mbështetur mbi dysheme. Në disa raste përdoret termi hark i rënë, por mjekët preferojnë të përdorin një term më të saktë nga ana mjekësore, siç është këmbë e sheshtë.

Pjesa më e madhe e foshnjave dhe fëmijëve të vegjël kanë këmbë të ngjashme me atë që quhet këmbë e sheshtë. Kjo është normale. Para se të formohen kockat, një pjesë e mirë e këmbës dhe kyçit janë akoma të përbëra nga një ind i butë, ind dhjamor dhe kërc. Harku i këmbës akoma nuk është formuar plotësisht. Kyçet janë akoma shumë të lëvizshme në momentin që fëmija fillon të ngrihet në këmbë. Ky është momenti që deformimi i këmbës së sheshtë bëhet i dukshem dhe prindërit mund të shqetësohen se diçka nuk po zhvillohet siç duhet në këmbën e fëmijës së tyre. Në pjesën më të madhe të fëmijëve, me rritjen do të zhduket ky deformim. Edhe nëse deformimi nuk korrigjohet plotësisht me moshën, ka shumë pak të ngjarë që fëmija të ketë probleme në të ardhmen.

Stresi dhe aktivitetet gjatë fëmijërisë së hershme janë ushtrimet e nevojshme për të zhvilluar muskuj tendine, ligamente dhe kocka normale në këmbë dhe kyçin e këmbës. Por në disa raste, harku nuk formohet dhe këmba mbetet e sheshtë dhe gjatë moshës së rritur. Këmba e sheshtë është një deformim që ka tendencë të jetë i trashëguar në familje.

Ekzistojnë shkaqe të shumta të deformimit të këmbës së sheshtë. Nga ana biomekanike, shumë inde të buta duhet të lidhen dhe të mbështesin njeri- tjetrin për të shmangur deformimin e këmbës së sheshtë. Rotacioni tibial (rrotullimi i kockës së kërcirit), vendosja e pjesës së pasme të këmbës, dhe pozicioni i kyçeve të këmbës, pjesës së mesme dhe të pasme të këmbës dhe kyçit të këmbës janë faktorë të rëndësishëm. Nuk ka një shkak të mirëpërcaktuar të deformimit të këmbës së sheshtë.

Në këmbën e sheshtë fleksibël, kockat zakonisht janë normale, por ligamentet mbështetës janë të lirshëm. Kyçet janë më shumë të lëvizshëm se normalisht. Ndërkohë që indet e buta, artikulacionet e vogla të këmbës dhe kyçi i këmbës mundohen të mbajnë një pozicion normal të këmbës, mbi to ushtrohet presion i rritur. Kjo mund të shkaktojë lodhje dhe humbje të fuqisë duke çuar në rënie të harkut të këmbës. Kjo mund të ndikojë në vargun e strukturave anatomike në të gjithë këmbën.

Ekzistojnë disa shkaqe të rralla të këmbës së sheshtë që ndikojnë kockat. Koalicioni Tarsal konsiston në një situatatë ku dy ose më shumë kocka të kurrizit të këmbës ose pjesës së pasme të këmbës nuk formohen më vete gjatë zhvillimit. Ato mbeten të lidhura bashkë, duke alteruar në këtë mënyrë strukturën kockore të këmbës dhe duke limituar fleksibilitetin e saj. Ky është një lloj tjetër deformimi i këmbës së sheshtë që zakonisht quhet këmba e sheshtë spastike. Kjo lloj këmbë nuk është elastike. Në fakt, këmba është e ngurtë si pasojë e lidhjeve jonormale midis kockave të këmbës. Kjo situatë mund të shkaktojë dhimbje.

Çfarë ndiejnë pacientët me këtë deformim?

Për pjesën më të madhe të fëmijëve deformimi i këmbës së sheshtë që është fleksibël nuk shkakton asnjë simptomë. Ata nuk ankojnë dhimbje, enjtje ose shqetësime në këmbë. Fëmijët me deformimin e këmbës së sheshtë fleksibël mund të veshin këpucë të ndryshme nga një person normal, por nuk ka asgjë për t’u shqetësuar.

Në raste të moderuara dhe të rënda, pacienti mund të ankojë lodhje dhe këmbë të lodhura dhe të dhimbshme pasi qëndron gjatë gjithë ditës në këmbë. Gjatë këtyre periudhave ata mund të kufizojnë aktivitetet e tyre.

Në raste më të rënda në vendet ku ushtrohet presion i shtuar në pikat ku kockat kanë kontakt me sipërfaqe të forta, mund të formohen kallo. Humbja e stabilitetit të artikulacioneve mund të alterojë aftësinë e këmbës për të shpërndarë peshën gjatë qëndrimit në sipërfaqe jo të sheshta.

Rrallëherë, deformimi i këmbës së sheshtë mund të përkeqësohet me moshën. Presioni i shtuar mbi indet e buta përreth artikulacionit (ligamentet, kapsula, tendinet dhe muskujt) mund të shkaktojë probleme të tjera, siç është keqpozicionimi i kupës së gjurit (patelës) hallux valgus dhe rotacion të gjurit dhe të këllkut.

Në rastet kur deformimi i këmbës së sheshtë është si rezultat i koalicionit tarsal, situata është ndryshe. Këmba mund të jetë e dhimbshme. Fëmija mund të ankojë dhimbje të këmbës dhe kyçit të këmbës pas një përdredhjeje të vogël dhe dhimbja nuk kalon brenda periudhës normale të shërimit. Simptoma e dhimbjes e kombinuar kjo me ulje të lëvizshmërisë dhe deformim të këmbës së sheshtë, duhet të jenë sinjalizues për një problem më serioz të këmbës.

Si e diagnostikojnë mjekët këtë problem?

Historia e sëmundjes dhe ekzaminimi objektiv janë mjetet më të rëndësishme që një mjek përdor për të diagnostikuar këtë gjendje. Testet klinike mund të bëhen për të diferencuar këmbën e sheshtë rigide nga ajo fleksibël. Ekzaminuesi do të kontrollojë lëvizshmërinë e pjesës së përparme dhe të pasme të këmbës dhe të kyçit të këmbës. Mund të vërehet dobësia muskulare dhe/ose kontraktura muskulare. Forma që kanë këpucët e veshura mund të na japë të dhëna të rëndësishme mbi këtë gjendje.

Mund të kryhen radiografi, CT ose MRI, por këto rrallëherë janë të nevojshme. Ekzaminuesi mund të jetë në gjendje të shohë dhe të ndiejë një zonë prominente (të ngritur) me ndjeshmëri në vendin ku është e pranishme kocka navikulare aksesore. Radiografia do të tregojë nëse është kocka navikulare aksesore ose koalicioni tarsal pjesë e problemit.

Një test i thjeshtë i quajtur “shenjat e këmbës së lagur” mund të kryhet në zyrën e mjekut ose në shtëpi. Pacienti vendos këmbën në ujë dhe pastaj e vendos mbi një copë letër. Pasi lë shenjën, këmba ngrihet nga letra. Dikush me deformimin e këmbës së sheshtë do të lërë një shenjë të plotë të këmbës pasi shputa e këmbës bën kontakt të plotë me letrën.

Mjeku mund të kërkojë të ngriheni mbi një këmbë. Ju do të duhet të qëndroni mbi një këmbë dhe të ngriheni në majë të gishtave. Ju do të mund të ngriheni lehtësisht nga toka duke e mbajtur kalkaneusin (kockën e thembrës) në mes me kthim të lehtë nga brenda.Poashtu podoskopi eshte mjet qe ofron nje ekzaminin te lehte ,te shpejte per femije poashtu per te rritur.

Cilat janë alternativat e trajtimit?

Trajtimi jokirurgjikal: Asnjë trajtim mund të mos jetë i nevojshëm në rastet me këmbë të sheshtë të moderuar sidomos në ato që janë fleksibël. Shpesh kjo situatë vetëkorrigjohet gjatë kohës që femija rritet dhe zhvillohet. Fëmijët e vegjël duhen nxitur që të ecin me këmbët zbathur në çdo vend që është e sigurtë ecja. Kjo do të rrisë të dhënat ndjesore që vijnë në këmbë. Në të njëjtën kohë, ecja në sipërfaqe të ndryshme ndihmon në rritjen e forcës dhe stabilitetit.

Për fëmijë më të mëdhenj dhe të rritur, një modifikim i thjeshtë i kepucës mund të zvogëlojë lodhjen dhe parehatinë e këmbës. Në disa raste mjafton të blesh kepucë me mbështetje të harkut të këmbës. Përpiquni të gjeni këpucë me mbështjetje të harkut, mbështetëse të fortë të thembrës dhe një shollë fleksibël. Mbështetja e harkut ndihmon në uljen e tensionit mbi tendinin tibial posterior. Tërheqja e tendinit të akilit ndihmon të mbahet lëvizshmëri normale e pjesës së pasme të këmbës, gjë që ndihmon në mbajtjen në pozicion të pjsesës së mesme të këmbës.

Për pacientë të tjerë, një shtrojë e paraprodhuar mund të bëje punë. Qëllimi është të mbështesë këmbën dhe të parandalojë tërheqje të mëtejshme të tendineve dhe ligamenteve të lirshme. Këto mbështetëse nuk e rikthejnë deformimin struktural dhe nuk ndërtojnë harkun duke u mbajtur veshur për një kohë të gjatë. Këto shtroje ndihmojnë thjesht që këpuca të përshtatet më mirë me këmbën dhe të mbështesë strukturat e këmbës. Përmirësimi i pozicionimit mund të heqë tensionin nga indet e buta, të pakësojë lodhjen dhe të përmirësojë biomekanikën e qëndrimit në këmbë dhe të të ecurës.

Trajtimi i mëtejshëm nuk do të jetë i nevojshëm për deformimin e këmbës së sheshtë fleksibël. rallëherë nevojitet kirurgjia për këtë gjendje. Pacientët me simptoma të rënda që nuk i përgjigjen terapisë konservative, mund të përfitojnë nga vlerësime dhe trajtime të mëtejshme ortopedike. Në raste të rralla mund të rekomandohet ndërhyrje kirurgjikale për të korrigjuar problemin dhe për të rimodeluar këmbën.

Kirurgjia: Për fëmijët që kanë tendinin e Akilit të shkurtër, një program ushtrimor për tërheqjen e tij ose hedhjet në seri mund të reduktojnë presionin mbi kockën e talusit dhe të lehtësojnë dhimbjen në mënyrë domethënëse. Në raste të rënda të këmbës së sheshtë, mund të jetë e nevojshme kirurgjia për të rindërtuar harkun e këmbës ose për të ngjitur kockat me njëra-tjetrën. Kjo është shumë e rrallë duke qenë se trajtimi konservativ zakonisht mjafton.

Fëmijët me koalicion tarsal ose me kockë navikulare aksesore kërkojnë vlerësim ortopedik dhe menaxhim. Kirurgjia kryhet për të korrigjuar problemin në vitet e hershme të adoleshencës (para maturimit të skeletit).

Çfarë pritet pas trajtimit?

Rehabilitimi jokirurgjikal: Këmba e sheshtë e vërejtur në fëmijë të vegjël që sapo kanë filluar të ecin, zgjidhet vetë me kalimin e kohës. Veprimi i shtrëngimit të gishtave për të mbajtur ekuilibrin dhe për të pasur mbështetje gjatë zhvillimit të kockave formon harqet.

Për fëmijë më të rritur që kanë akoma këmbën e sheshtë, ushtrimet e tërheqjes dhe fuqizimit nuk do të formojnë harqet aty ku ata nuk janë të pranishëm anatomikisht. Por këto aktivitete mund të ndihmojnë për të lehtësuar ndonjë dhimbje apo parehati që mund të shkaktohet nga kjo gjendje. E njëjta është e vërtetë për çdo shtrojë mbështetëse që mund të përdoret.

Pas kirurgjisë: Kirurgjia korrigjuese kryhet vetëm në raste të rënda, me dhimbje dhe pozicione të papërshtatshme të këmbës. Kjo është shumë e rrallë. Kirurgjia rikonstruktuese për koalicionin tarsal ose kockën navikulare aksesore kërkon një periudhë immobilizimi në allçi e ndjekur nga rehabilitimi për të rifituar fuqinë e këmbës dhe kyçit të këmbës. Në disa raste, nevojitet më shumë se një operacion ndërkohë që fëmija rritet dhe zhvillohet. Qëllimi është eliminimi i dhimbjes dhe stabiliteti i artikulacionit./Poliklinika Ortopedike “Morina”

You cannot copy content of this page