Historia e Institutit Kombëtar të Shëndetësisë Publike të Kosovës

Është formuar në vitin 1925;

Është Institucioni më i lartë shëndetësor, profesional dhe shkencor i Kosovës;


Është Institucion Shëndetësor që përgatit dhe zbaton strategjinë e shëndetit publik
(Masat
higjieniko – sanitare, masat profilaktiko – kunderepidemike, socialo
mjekësore, promovimin e shëndetit, edukimin dhe arsimimin shëndetësor,
kontrollën e kulitetit të ujit, ajrit, ushqimit, PZI (programi i
zgjëruar i imunizimit), politikën shëndetësore dhe ekonomiken
shëndetësore, informimin shëndetësorë) në mbarë territorin e Kosovës.

Instituti zhvillon punën hulumtuese-shkencore dhe organizon përkryerjen profesionale të punëtorëve shëndetësor.

Është bazë arsimore e Fakultetit të Mjekësisë;

Ka 5 Departamente:

1. Epidemiologjia
2. Ekologjia Humane
3. Mjekësia Sociale
4. Mikrobiologjia dhe
5. Sistemi i Informimit Shëndetësor;
6. Shërbimet Profesionale dhe
7. Shkollën Kosovare të Shëndetësisë Publike

Pas
luftës formohet Qeveria e Përkohshme e Kosovës, në kuadër të së cilës
ka funksionuar edhe Ministria e Shëndetësisë dhe Ambientit. Nuk ishte
emëruar ministri përkatës sepse nuk ishte dhënë pëlqimi ndërpartiak. Me
atë rast ishin emëruar dy zëvendësministra Dr. Teuta Hadri, gjinekologe
dhe Dr. Fadil Beka, kirurg, ish komandant i sanitetit të UÇK-së.


shkurt të vitit 2000, në Kosovë formohen Strukturat e Përbashkëta të
Përkohshme Administrative (JIAS) në kuadër të cilës filloi punën edhe
Departamenti i Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale, i bashkëkryesuar nga
Dr.Hanu Vuori MD. PhD. MA dhe Dr. Pleurat Sejdiu, specializant i
Ortopedisë.

Në tetor të vitit 2001, në Kosovë për herë të parë
mbahen Zgjedhjet e përgjithshme në liri. Në mars të vitit 2002,
konstituohet Qeveria me disa Ministri, njëra prej të cilave ishte edhe
Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale e kryesuar nga Dr. Numan
Baliq i cili pas disa muajve zëvendësohet me Dr. Resmije Mumcu.

{}Historiku i zhvillimit

Vitet
e ‘20ta të shekullit të kaluar karakterizohen me gjendje të rëndë
shëndetësore si në Botë ashtu edhe në Ballkan. Duke pasur për bazë
situatën e shëndetësisë kosovare në përgjithësi dhe shëndetësinë publike
në veçanti merret qëndrimi që të themelohet shërbimi
higjieniko-epidemiologjik edhe në Pejë me ndihmën e fondit “Rockfeler”
nga SHBA. Me 5 qershor të vitit 1925 filloi punën ky shërbim. Me këtë
datë janë vënë bazat e Mjekësisë Preventive në Kosovë andaj edhe
shënohet si ditë festive e themelimit të Institutit të Shëndetësisë
Publike të Kosovës sot (shih foton 3).

Pas kësaj date, në Kosovë
formohen qoftë si stacione sanitare, mikrobiologjike apo
higjieno-epidemiologjike, shërbimet në Prishtinë, Prizren dhe Mitrovicë.


këto njësi nuk kishte kuadro të specializuara (pos në Prizren), por
shërbimet shëndetësore kryheshin nga punëtorët shëndetësor me shkollë të
ultë shëndetësore.

Në fakt nuk kishte asnjë kuadër shëndetësor shqiptar edhe pse popullata ishte shumicë.

Gjatë
viteve 1923/1924, në Prizrenin e lashtë ishte themeluar shërbimi
bakteriologjik tejet efikas, që ofronte shërbime për tërë territorin e
Kosovës së atëhershme (një pjesë të Sanxhakut dhe Malit të Zi).

Por,
ishte vetëm shërbim bakteriologjik i cili më vonë zhvillohet në shërbim
higjieniko–sanitar për t’u shndërruar sot në Institut Rajonal të
Shëndetësisë Publike të Prizrenit (Dedushaj I).

Prej vitit 1946/1947 ka filluar punën mjeku i parë shqiptar Dr.Durmish Celina.


atë kohë ishte organizuar shkolla e ultë medicinale, ku lëndët
profesionale i mbante dr.Daut Mustafa. Dr.Durmish Celina ka udhëhequr me
shkollën e ultë për mami në shtëpinë e Ali Dulës në Prizren ku janë
zhvilluar aktivitetet edukativo-shëndetësore.

(shih të dhënat në biografi të Dr.Celinës).

Gjendja shëndetësore në Kosovë

“Trashëgimia”
e shumë sëmundjeve ngjitëse e kishte dëmtuar rëndë Kosovën në aspektin
ekonomik dhe kulturoro-arsimor, por asgjë më pak në atë shëndetësor dhe
social. Në prag të Luftës së Dytë Botërore e sidomos pas saj, gjendja
dhe rrethanat shëndetësore në Kosovë ishin jashtëzakonisht të vështira.
Sëmundjet
ngjitëse me përhapje masive që gjatë historisë kanë zhdukur kombe, në
Kosovë gjatë kësaj kohe paraqiteshin në forma endemike e shpeshherë
merrnin karakter të epidemive masive dhe lokale. Këto sëmundje kanë
shkatërruar dhe vrarë pa mëshirë me qindra e mijëra foshnje dhe fëmijë
të Kosovës. Prej tyre prijshin: malaria, tifoja e morrit, tifoja e
zorrëve, dizenteria bacilare, sëmundjet tjera ngjitëse të zorrëve,
tuberkulozi, fruthi, meningjitit, difteria, kolla e bardhë dhe sëmundjet
e tjera të fëmijëve. Gjatë kësaj periudhe pothuajse çdo i dyti varr
ishte varr i foshnjave dhe fëmijëve nën 7 vjeç.

Duhet
theksuar se në vitin 1940 në Kosovë kanë qenë 5 spitale me 390 shtretër,
36 ambulanca të ndryshme shëndetësore dhe shërbimi preventiv me 5
stacione sanitaro-epidemiologjike prej të cilave kanë punuar vetëm 3.

të gjitha këto institucione shëndetësore kanë punuar 38 mjekë, 20
farmacistë (privat), 1 stomatolog dhe afër 85 punëtorë të tjerë të
medicinës (pjesa dërrmuese e tyre kishin mësuar nga praktika – me kurse
mjekësore (Dedushaj I).

Kosova doli nga Lufta e Dytë Botërore
e shkatërruar tërësisht, me kushte jetese katastrofike, me shkallë të
analfabetizmit rreth 98%. Edhe përkundër rrethanave të tilla, shërbimet
shëndetësore nuk funksiononin pothuajse fare e nga ana tjetër sëmundjet
ngjitëse bënin kërdi. Shërbimet shëndetësore parësore dhe dytësore
ekzistonin vetëm në letër, ndërsa për shërbime tretësore as që flitej
fare.

Rrjeti dhe kuadri shëndetësor

Në fillim
të vitit 1946 në territorin e Kosovës kishte 5 spitale me 333 shtretër
mesatarisht 0.4 shtretër për 1000 banorë. Në këto spitale, punonin 9
mjek (të huaj asnjë shqiptar), 15 farmacistë, 6 teknik mjekësorë, 11
higjienist dhe 27 punëtorë tjerë shëndetësorë me kualifikim të ultë.
Mbrojtjen themelore shëndetësore e ofronin 8 stacione shëndetësore në
qytete, 3 në fshatra dhe 1 dispanser antituberkular, kurse në mbrojtjen
stomatologjike punonin 3 dentistë dhe 1 stomatolog.
Shihet se shërbimi i mjekësisë preventive pothuajse nuk ekzistonte më, ndërsa për kuadër në këtë lëmi as që flitet fare.

Related posts:

Vdes një i ri nga Shtimja si pasojë e COVID-19
Zaev u takua me Ahmetin, Selën dhe Gashin, negociohet shumica e re larg syve të opinionit publik
Në Turqi protestohet kundër dhunës ndaj grave
Zyrtarët amerikanë hedhin poshtë pretendimin e Trumpit për Bejrutin
Facebook prezanton klonin e TikTokut, Instagram Reels
specialisti kosovar shpjegon ç’është nitrati i amoniumit që shkaktoi shpërthimin shkatërrimtar në Be...
Pasuria e Drejtorit të Krimeve Ekonomike në Policinë e Kosovës
Drejtoresha e shërbimeve njerëzore në polici, mori avanc mbi 3 mijë euro për udhëtimet në SHBA
Gjilanasja: Virusi s' është rrenë, po e provoj në lëkurën time
Virusin e kam zënë hajgare, shumë i vështirë është
Drejtori i Hetimeve në Policinë e Kosovës mban mbi 28 mijë para kesh në bankë
Gjilani vazhdon kontratat me Gerhard Prognin dhe Fiton Hajdarin
„Tour de Suisse” e motoristëve shqiptarë, në kohë pandemie
Spanja regjistron rekord të të infektuarve me COVID-19 prej përfundimit të izolimit
Pasuria e zv/drejtorit të Policisë së Kosovës, afër gjysmë milioni
Junik – Qindra hektarë kultura bujqësore janë dëmtuar nga breshëri – FOTO
Pandemia “gëlltit” investimet e huaja në Kosovë
Pompat e karburanteve, ku mund të furnizoheni më së liri në Austri
Rogovë e Hasit, kabllot bien për toke pas rrëzimit të shtyllës elektrike
Haradinaj- Stublla nis ndryshimet në misionet diplomatike
Presidenti Thaçi tani apelon që të gjithë t`i respektojnë masat anti COVID-19
Pasuria e U.D të kryeshefit të Inspektoratit Policor të Kosovës
KFOR i përgjigjet një kërkese urgjente të QKUK-së për ilaçe kundër helmimit
Zëvdendësdrejtori i policisë mban në bankë 45 mijë euro kesh
​Mali i Zi shënon numrin më të madh të viktimave nga COVID-19 brenda një dite
Labinot Tahiri shpenzon 107 mijë euro në vetura në vitin 2019
Lista e pasurive milionëshe të Behgjet Pacollit
Daut Haradinaj merr borxh tek familja e gruas për shtëpinë
Rreth 10 milionë afganë besohet se kanë qenë të infektuar me coronavirus
Pasuria e Drejtorit të Antidrogës në Policinë e Kosovës
Endrit Shala vozitet me veturë më të shtrenjtë se shefi i tij Fatmir Limaj
Albin Kurti me vetëm 934 euro në bankë
Në Klinikën ku trajtohet Coronavirus oksigjeni bartet me dorë pasi mungon sistemi
Sa kushton BMW e Fatmir Limajt?
Sjellja skandaloze e Zemajt për barnat rikthen krimin dhe korrupsionin në shëndetësi
Kadri Veseli rrit pasurinë, blen banesë 85 mijë euro
Në Burgjet e Kosovës, janë të infektuar 19 zyrtarë dhe një i burgosur me COVID-19
Të flesh në një tendë në formën e një pike – kampingu interesant në Belgjikë |Revista Monitor
Kadri Veseli rritë pasurinë blenë banesë 85 mijë euro
Aksionet e Mërgim Lushtakut në 4 biznese kursen 45 mijë euro në bankë
Anton Quni e shet veturën BMW X5
Sa fiton brenda vitit Kryeministrit Avdullah Hoti
'Zërat e shuar' të grave në 'veshët e shurdhër' të drejtësisë
Kontrata e dyshimtë, QKUK-ja s' i ndal tenderët për COVID-19 përkundër donacioneve të shumta
Kërkohet krijimi i trupës së qëndrueshme të aktorëve në Teatrin 'Dodona'
Fillon punën Bordi i përkohshëm i KRU "Prishtina"
Qeveria e Serbisë planifikon hapjen e një laboratori të testimeve për COVID në Kosovë
Qeveria e Serbisë planifikon hapjen e laboratorit të testimeve për COVID në Kosovë
Arsyetimi i Gjykatës për dënimin me gjobë të asamblistes së Gjakovës
Ditë e zezë, 15 të vdekur nga COVID-19 në 24 orët e fundit
Hashim Thaçi “vajton" bujqit pas dëmeve të pësuara nga reshjet e fundit
Instituti Hidrometeorologjik paralajmëron vërshime në disa zona
Vdiq gazetari Nexhmedin Paloja
Gjakovë, kthehet në rigjykim rasti i katër të akuzuarve për grabitjen e 2,500 eurove
Qytetarja nga Peja paradite del negativ për coronavirus, pasdite IKSHPK ia ndërron rezultatin
Paradite negative me coronavirus, pasdite IKSHP ia ndërron rezultatin
Polici i Kosovës suspendohet, në orar të punës shkoi në motel
I emëruari për ambasador të ShBA-së në Gjermani kritikoi përfshirjen e administratës Klinton në luft...
156 persona shëndetësohen nga COVID-19
3862 raste aktive me COVID-19 në Kosovë
Komunat e prekura sot nga COVID-19
Dyshime se polici vdiq pasi ambulancës iu ndal oksigjeni dhe u prish lifti i spitalit
Vajzat kanë studiuar më shumë se djemtë gjatë pandemisë, thotë hulumtimi
328 policë të infektuar me COVID-19
Ujësjellësi, sistemi i vjetër dhe i ngarkuar i kanalizimit bënë që Prishtina të mos i përballojë res...
Javën e kaluar vdiq edhe një polic në Mitrovicë nga COVID-19
Mbyllen hetimet për rastin e polices në Gjilan e cila vrau familjen e saj dhe veten
Komuna e Rahovecit paralajmëron për vërshime
Kryeministri paralajmëron rrezik nga vërshimet, thotë se janë në gatishmëri
Gjykata e Ferizajt vendos ta largojë nga shtëpia ish- gruan e zyrtarit komunal në Ferizaj
Hoti thotë se po krijohen kushtet për zbatim të pakos së rimëkëmbjes ekonomike
Shkolla shqipe në Massachusetts të SHBA-së, me platformën pa pagesë për fëmijët shqiptarë
Kimikatet që shpërthyen në Bejrut ishin konfiskuar nga anija e një biznesmeni rus
Gjykata Komerciale shtyllë e fortë për sistemin e drejtësisë
Urdhër-arresti ndaj deputetit ia komplikon punën Qeverisë Hoti
Pas 4 dekadash, SHBA-ja dërgon delegacion të nivelit të lartë në Tajvan
Kosovë: Terminet për vula apostile verifikuese bëhen online
Ferizajasi arrestohet për ngacmim seksual
Policia intervenon në ahengun familjar në Mitrovicë
Mjeku jep detaje se si gjë pëlcitja e oksigjenit në Pulmologji
Shoqata e grave nga Novobërda dhuron 3 mijë maska për Kamenicën
IBAS dhuron 5 euro për çdo llogari të hapur
Mitrovicë, arrestohet i dyshuari për dhunë ndaj anëtarëve të familjes
Tollovi në Prishtinë, 15 vetura përfshhen në 5 aksidente trafiku
Dezinformatat për COVID-19, shkaktar për vdekje njerëzish
Himarë, fundoset varka në det, shpëtohen 3 e zhduket një person
Ujëvarat e Mirushës disa javë pa ujë, komuna thotë se arsyeja është mungesa e reshjeve
Policit të vdekur nga COVID-19 i mohohet pensioni prej 80% të pagës, familja pretendon se vdiq në de...
detajet e policisë për 7 vjeçaren e cila vdiq në ekzaminim mjekësor në Prishtinë
Lipjani shtrëngon masat kundër pandemisë, mbyll sheshin e qytetit
Arrestohen në flagrancë të dyshuarit në Prishtinë për dhënie dhe marrje ryshfeti
Pejë, 17 pacientë me COVID-19 në gjendje të rëndë, 35 të tjerë në oksigjeno – terapi
BIRN i kërkon Zyrës së Kryeministrit CV-të e anëtarëve të rinj të bordeve të ndërmarrjeve publike
Ndryshon moti, sot dhe nesër shi dhe shkarkime rrufesh
Gjykata e Pejës e bart në Klinë gjykimin e ish- kryetarit të Klinës
1 mjek dhe 13 infermierë të infektuar me COVID-19 në Spitalin e Gjakovës
Vaksina e kompanisë Novavax nxit prodhimin e antitrupave kundër COVID-19
Libani në zi pas shpërthimit masiv që la mbi 100 të vrarë
“Exile”, nga regjisori shqiptar, shfaqet në kinemanë e Hamburgut
Të paktën 100 të vdekur nga shpërthimi në Beirut të Libanit

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Next Post

Ja sa është numri i nevojshëm i punësimit të Infermierëve në Kosovë

Mon Mar 11 , 2019
Kosova ka nevojë për punësimin e 5 mijë infermierëve për të plotësuar standardet evropiane. “Duke marrë parasysh diplomimin e madh të të rinjve në sektorin e shëndetësisë, ne kemi përkrahur marrëveshjen që të marrin përvojë në Evropë dhe pas dy vjetësh të kthehen në Kosovë. Qendra Emergjente  dhe klinikat tjera […]