Historia e mjekësisë

Në fillesë, egjiptianët besonin se sëmundja vinte ngaqë një person keqbërës hynte në trupin e të sëmurit. një trajtim mjekësor nuk mundte veçse t’i zvogëlonte, ose t’i zhdukte simptomat; i sëmuri mund të shërohej vetëm atëherë kur demosi braktiste trupin e tij. Për këtë qëllim përdorej egzorcismi; një prift vendoste duart mbi të sëmurin dhe e nxiste njeriun e keq të dilte prej trupit me jashtëqitjen. Pak nga pak, mjekësia mori progrese të tilla, sa egzorcismi nuk përdorej më veçse në rastet e pashpresa. 

Egjiptianët nuk reshtnin së hapuri të vdekurit dhe fituan prej tyre njohuri të tilla anatomike që e ngritën shkencën e diagnostifikimit në një nivel të ri. 
Ata njihnin qarkullimin e gjakut 3500 vjet përpara nesh dhe e dinin që zemra ishte një lloj motori. Te “Papirusi Ebers”, manuali më i rëndësishëm i mjekësisë së Egjiptit të lashtë, lexojmë: “Kur mjeku vendos gishtin në një pjesë të trupit, ai prek zemrën, sepse ajo, në sajë të arterieve, futet në të gjitha gjymtyrët”. Teoria e arterieve luajti një rol mjaft të madh në mjekësinë egjiptiane.
Sipas tyre, shumica e sëmundjeve e kanë origjinën tek enët e gjakut. “Kur prurjet ngadalësohen, ato acarohen, etj”. Ata kishin vënë re, gjithashtu, se ethet përshpejtojnë të rrahurat e pulsit.
Por gjejmë edhe mjaft mendime fantaziste. Ata besonin, për shembull, që aftësia e të menduarit e kishte selinë në zemër dhe e merrte ushqimin nga trupi.
Historiani më i vjetër egjiptian, kryeprifti Manethon, tregon që njëri nga djemtë e mbretit të dytë të dinastisë së parë, ishte mjek dhe autor i traktateve mjekësore. Papiruset e mëvonshme thonë që disa ilaçe datojnë gjatë dinastisë së parë dhe të dytë, si dhe epokës së ndërtuesve të mëdhenj të piramidave. Ka mundësi të jetë e vërtetë, por nuk duhet të harrojmë që priftërinjtë kishin maninë për t’i paraqitur ilaçet si të vjetra, me qëllim që të rritnin namin. Herodoti na siguron që Egjipti gumëzhinte nga mjekët. Kur studiohen nga afër tekstet mjekësore të grekërve, gjen ngjashmëri të habitshme me mjekësinë egjiptiane; kjo tregon se mjekësia greke, dhe këtu kemi parasysh edhe Hipokratin, “babain e mjekësisë”, një pjesë të madhe të origjinave i ka te mjekësia e Egjiptit. Dimë, gjithashtu, që mbreti i persëve Kiri, kur kishte të ëmën sëmurë, solli nga Egjipti një oftalmolog të famshëm, pavarësisht se kishte në oborrin mbretëror mjekë grekë.
Shumica e ilaçeve ishin prej bimëve, gjë që tregon një njohje të mirë të botanikës nga egjiptianët. Por, në disa ngamedikamentet, gjenden përbërës që të pështirosen: dhëmbë derri të shtypura imët në havan, mish dhe dhjam i prishur, sekrecione prej veshëve të derrit dhe përzierje të tjera të këtij lloji. Atyre u atribuonin një pushtet shërues në jashtëqitjen e njeriut dhe kafshëve të ndryshme. 
Është interesante të krahasohet midis këtyre ilaçeve se cili zgjidhej për të trajtuar sëmundje të ndryshme, pasi mund të përcaktohet kështu, me më shumë, ose me më pak saktësi, se cilat sëmundje ishin më të shpeshta tek egjiptianët e lashtë. Mund të vërehet që atëherë, se cilat sëmundje ishin më të shpeshta tek egjiptianët e lashtë. Mund të vërehet që atëherë, ashtu si dhe sot, sëmundjet e syve ishin një gjëmë kombëtare, gjë që duhej të shkaktohej nga mungesa e higjienës dhe nga mungesa e masave mbrojtëse kundër mizave. Siç ka raste edhe në ditët tona, nënat i linin mizat, shkaktare e ndotjes, të ngjiteshin në sytë e fëmijëve që s’ishin larë kurrë. 
Të Papirusi i Ebesit gjenden ilaçe të ndryshme kundër kancerit dhe sëmundjeve të lëkurës. Kishte medikamente të buhishme për sëmundjet gjinekologjike. Aty emërtohen, gjithashtu, ilaçet kundër rënies së flokëve dhe tallacërisë, mjetet që pengojnë këtë fenomen, të njëjtën gjë për vetullat dhe thinjën. Jepen receta për zhdukjen e rrudhave, ndryshimin e ngjyrës së lëkurës dhe zbukurimin e trupit. Nga egjiptianët e lashtë janë trajnuar po ashtu edhe dhimbjet e dhëmbëve dhe acarimet e tjera stomatologjike. Mumjet u kanë shfaqur kërkuesve modernë disa sëmundje dhe disa defekte fizike, nga të cilat vuanin egjiptianët e lashtë. Një nga anatomistët më të mëdhenj anglezë ka arritur t’iu japë përkulshmërinë e indeve të ngurtësuara, dhe kështu, t’iu japë formën e parë, duke përdorur një sasi kripe, të përzier me një sasi të përcaktuar alkooli. 
Pasi i kishte trajtuar trupat në këtë mënyrë, i ekzaminoi me neshter dhe mikroskop. Vuri re se egjiptianët, pavarësisht se jetonin 4000 vjet më parë, vuanin nga një sëmundje që vuajmë edhe ne sot. Më të shpeshta kanë qenë sëmundjet e zemrës; të paktën një faraon kishte vdekur prej tyre; faraoni zemërgur, aq mizor sa Moisiu i dërgoi kodin për ta torturuar, vdiq nga sifilizi. Arterioskleroza ishte një sëmundje shumë e përhapur në atë kohë. Burri i madh i shtetit dhe drejtuesi i madh, Ramsesi II, ka vuajtur po prej saj. Sëmundjet e veshkave ishin të shpeshta tek egjiptianët. Në disa raste mumjet kishin vuajtur nga një pneumoni. 
Midis koleksioneve të çmuara të egjiptologjisë në Kopenhagë, gjendet një vizatim i vjetër që na tregon rastin e parë të paralizës inaftike. 
Edhe kafshët duhet t’iu paguanin haraçinsëmundjeve. Mbi mumjet e majmunëve janë zbuluar tuberkulozi, reumatizma dhe tumore, të shkaktuara me sa duket nga rënia rob në një klimë më të ftohtë, nga ajo ku kafsha kishte lindur. Jeta e të gjorave kafshë të shenjta ishte akoma më shëndetligë. Ato mbylleshin në tempuj, ku nuk hynte as rrezja më e vogël e diellit dhe ku i ftohti i natës mund të ishte i tmerrshëm. 
Mjekët egjiptianë fituan shumë shpejt njohuri mbi kirurgjinë e ngjitjes së kockave, sepse disa mumje paraqesin thyerje të ngjitura mrekullisht. Kirurgjia është një nga lavditë më të mëdha të egjiptianëve të vjetër, sidomos në trajtimin e plagëve dhe frakturave në pjesë të ndryshme të trupit. Tek disa mumje janë bërë operacione të famshme.
Referenca
Historia botërore dhe qytetërimi 1, Karl Grimberg.

Related posts:

Historia e një foto që ndryshoi botën
Drinking This Kind of Tea Could Help Shed Those Last Few Pounds
Ja kush ishte i pari që pohoi se lia e ujit bie vetëm një herë dhe nuk përsëritet!
Doktorët e ORL-së këshillojnë: Si të ndihmohet kur dhemb veshi?
Koronavirusi: 22 mjekë e infermierë fitojnë betejën ndaj COVID-19
Ligji për Paga, Sindikata e Shëndetësisë përfundimisht në grevë
What Your Legs Could Be Telling You About Your Heart Health
Deklarimet e rreme
Soridiet shërbejnë për shumëzim te:
Ndikimi i barnave në shenjat vitale
Kombinime të ushtrimit aerobik me ato të forcës
GJASHTË TË SHËRUAR DHE GJASHTË RASTE ME COVID-19! Sot më 03.04.2020 në Laboratorin e Mikrobiologjis...
Pse bebet nuk dridhen kur kanë ftohtë?
Ja cilat janë organet që transplantohen më shpesh!
Shumica dërmuese e kushtetutave të vendeve me demokraci parlamentare nuk e kanë të shkruar me afate ...
Mbi 60 mostra për coronavirus merren nga Gjilani
Jam - Fjalori shqip-shqip
Abak - Sinonimet e gjuhës shqipe
SHTATË TË SHËRUAR DHE PESË RASTE ME COVID-19! Sot më 04.04.2020 në Laboratorin e Mikrobiologjisë Mo...
Vizita sistematike shëndetësore për nxënësit e shkollave në Kryeqytet
Pastrimi sezonal përmirëson shëndetin tuaj
Gëzuar Pashkët katolike, një ndër festat më të mëdha për të gjithë besimtarët e krishterë. Kjo festë...
Skriptoret që gjenden afër fakultetit të Mjekësisë po e shkatërrojnë Mjekësinë
Ministria e Shëndetësisë: 9 raste të reja me COVID-19, shkon në 409 numri i të prekurve
Epidemiologu Dedushaj thotë se numri i vdekjeve nga Covid-19 në Kosovë do të rritet
Dental Care for Kids: When Should Your Child Start Going to the Dentist?
Dhëndri i shqiptarëve zgjidhet President i Parlamentit të Republikës së Gjenevës
Vazhdon gjendja alarmante në QKUK duke u anuluar 200 operacione në ditë
ProCredit Bank, dhuron 25 mijë euro donacion me masa mbrojtëse kundër Covid-19 ProCredit Bank, ka dh...
Simptomat dhe shenjat e gurëve në veshka
Përvetësimi në detyrë
E FUNDIT / Shënohet viktima e 22 nga koronavirusi
Brigada 162 "Agim Bajrami" na nderoi si komb me shumë beteja, që mbeten të paharruara. 21...
AMC dhe Cycle Kosovo dhurojnë shtretër për foshnje në Repartin e Neonatologjisë në Mitrovicë
Njoftim lidhur me faljen e Fitër Bajramit në Zvicër
Sot kujtojmë martirët e vrarë mizorisht nga kriminelët serbë para 21 viteve në fshatin Beleg të Deça...
Punëdhënësi mund të dënohet deri në 35.000 euro për shkelje ndaj punëtorit
Ismaili përuron ambulancat e reja specialistike në Spitalin e Gjilanit
Moslajmërimi i përgatitjes së veprave penale
Infermierët dhe Edukimi në vazhdim
Ja sa dënoheni nëse e keqtrajtoni dikënd gjatë ushtrimit të detyrës zyrtare ose autorizimeve publike
Në 24 orët e fundit shërohen 5 personel shëndetësor nga Covid-19, shkon në 27 numri total
Qeveria austriake me udhëzime në gjuhën shqipe: rruga jonë drejt rikthimit
PËR 5 VJET BIE NATALITETI MBI 30% NË KOSOVË
Gripi në shkollë, Mjekët: Përhapet me shpejtësi
Take time to read and appreciate [email protected]
Kirurgu Shqiptar emërohet Shef i Klinikës gjermane
Pëllumb Pipero paralajmëron skenar të frikshëm nëse qytetarët dalin nga shtëpitë
Guriel Nasto, doktori që spikat për punën e palodhur për të porsalindurit
Bërvenica me mjek amë pas pesë vitesh
Masat disiplinore për shkeljen e detyrave të punës
Mjekët refuzuan të mbanin ndërrimin e natës, vdesin 7 foshnje në spitale
Si bëhet trajtimi i konstipacionit?
Rreziqet për shëndetin që vijnë nga konsumimi i ushqimit
NJËZET RASTE ME COVID-19! Sot më 06.04.2020 në Laboratorin e Mikrobiologjisë Molekulare në IKSHPK ...
Ja vaksina që ul rrezikun e kancerit të qafës së mitrës
Mjekët dalin në pension, të rinjtë s’kanë interes për të punuar në spitalin e syve në Gjakovë
Prindi i vajzës vet i kërkoi Mjekut që t'i bërtas asaj
A Trainer Answers: What's the Best Workout For Losing Weight?
Në Kosovë rreth 95 për qind e fëmijëve janë të vaksinuar
Mjekë nga Kosova do të nisen për në Shqipëri
Rreth 800 mjekë janë larguar nga Maqedonia e Veriut
Largim masovik i Mjekëve dhe Infermierëve nga Sindikata
Gabimi që ka bërë Gjykata Kushtetuese në raport me Ligjin e pagave
Ushqimi tek personat e sëmurë nga sulmi në tru (pika në tru)
Mjekët e huaj zgjedhin Shqipërinë
Older adults who drink tea are less likely to be depressed
Nesër do të kthehen kosovarët të cilët kishin mbetur në Dubai
Një shqiptar në Gjermani vdes si pasojë e koronavirusit
Gurët në tëmth
Kërcënohet doktoresha në Deçan
Më mirë këtu atje? Flet mjeku kosovar, i cili qe 10 vjet punon në Gjermani
Më 9 prill të vitit 2008, Kosova vendosi themelet e saj të konsolidimit si shtet, duke e funksionali...
Çka është konstipacioni (Kapsllëku)?
Mjekja italiane: Le t’ju shërojë Ronaldo se e paguani 1 milion euro në muaj
Hendboll: FC Bayern me një trajner shqiptar
Pija që zgjat jetën – Ushqimi më i shëndetshëm i shekullit
Poezia e një mjeku
Pacientja e falenderon publikisht Kirurgun Dr.Enver Fekaj
Gjermania me nevojë urgjente për fuqi punëtore të kualifikuar
Ja 20 vetitë e pabesushme shëruese të hithrës
Kurti uron Fitër Bajramin, në veçanti uron mërgimtarët që s' munden të vijnë kësaj here në Kosovë
QSUT, ndërhyrje e rrallë në zemër për Noanin 6-muajsh
Sot shënohet Dita Botërore e Ndërgjegjësimit për Autizmin. Ndonëse kjo ditë na ka gjetur në një kohë...
Nobel Prize Winner Insults All Doctors
Ja sa mish pule konsumojnë shqiptarët në vit!
Shpresa Rupar: Si t’i instalojmë mendimet pozitive nga fuqia e zërit të brendshëm
Kirurgët meritojnë përkrahje të plotë në realizimin e kërkesës së tyre për rritje të rrogës
Foto sa 1000 fjalë/ Situata alarmante në Itali në një foto të vetme
Një ndër masakrat e rënda, të kryera nga policia dhe ushtria serbe kundër popullatës shqiptare në pr...
Koronavirusi/ Rëndohet bilanci, shkon në 51 numri i të infektuarve në Itali. Kontrollet vijojnë për ...
prej 1 maj “Wizz Air” planifikon të rifillojë fluturimet prej Vjena
Alarmi nga mbarë bota: Bletët po vdesin nga një virus i ngjashëm me koronavirusin
Video: Sakrifica mbinjerëzore e Kirurgut gjatë luftës
Australia ua ndalon hyrjen të huajve që kanë qenë në Kinë
Syla:Politikanët kosovarë qëllimisht po i largojnë mjekët nga Kosova
Himalajet, të dukshme në Indi, për herë të parë pas 30 vitesh |Revista Monitor
Mjeku shqiptar rrëfen përvojat personale nga fronti kundër virusit në Itali
Çfarë kuptojmë me aktivitet fizik të moderuar dhe vigoroz?
132 persona zyrtarë në Kosovë janë sulmuar fizikisht, duke përfshirë edhe mjekët

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Next Post

Përse nuk duhet vlerësuar Kirurgët vetëm për nga numri i operacioneve?

Sun Jan 27 , 2019
Shkruan : Dr.Enver Fekaj 1. Rrallehere kirurget kane pasur hapesire mediatike per te shpjeguar ne menyre kompetente punen e tyre, veshtiresite, brengat dhe aspektin e sofistikuar te asaj qe quhet kirurgji  2. Puna e kirurgut nuk eshte vetem operacioni. Ajo shtrihet ne shume dimensione tjera: pergatitja e pacientit ne fazen […]