Ja si funksionon Organizmi

loading...

Hormonet dhe neurotransmetuesit drejtojnë trupin dhe emocionet. Në orë
të ndryshme të ditë-natës organizmi vepron në mënyra të ndryshme. Ja se
si duhet të sillemi për një jetë të shëndetshme

Gjumi dhe zgjimi,
por edhe drita dhe errësira, gjithçka që ndodh në organizmin tonë
brenda një dite regjistrohet në një rrjet kompleks reaksionesh
biokimike, hormonale dhe neurologjike. Kështu, orë të ndryshme të ditës
korrespondojnë me gjendje të ndryshme shpirtërore dhe sëmundje të
ndryshme. Hormoni i testosteronit është i lartë në mëngjes dhe për
pjesën më të madhe të njerëzve kjo është ora e dashurisë, por edhe ora e
infarktit dhe iktusit. Ka një kohë për gjithçka, thonë shkencëtarët që
tregojnë edhe për stilin e jetesës që duhet të ndjekim për parandalimet e
sëmundjeve të ndryshme. Le të marrim sëmundjet kardiovaskulare: është
fakt që infarkti në mëngjes e dëmton më shumë zemrën. Nëse ataku kardiak
manifestohet mes orës 06.00 të mëngjesit dhe mesditës, dëmi për
miokardin është rreth 20 për qind më i madh, në krahasim me atë që
vërehet pas një ishemie që ndodh pasdite apo në mbrëmje.

Ky
studim i bërë nga Qendra Kombëtare e Sëmundjeve Kardiovaskulare në
Madrid është i pari që tregon qartë se si zemra ka një farë tolerance
ndaj ishemisë në bazë të ritmeve gjatë 24 orëve. Jo vetëm kaq: nga
studimi del se një infarkt posterior duket më i rëndë në krahasim me atë
të lokalizuar në pjesë të ndryshme të zemrës. “Këto studime kanë
rëndësi shumë të madhe në lidhje me trajtimin, sepse infarkti i
mëngjesit duhet përballuar në mënyrë më agresive për të marrë rezultate
më të mira”, komenton Ibanez. Përveçse janë më të shpeshtë në orët e
para të ditës, episodet akute ndaj aparatit kardiovaskular janë edhe më
të frikshme kur shfaqen para mesditës.

“Ky studim konfirmon se
aparati kardiovaskular mund të pësojë gjatë natës disa variacione në
gjendje për t’u predispozuar më lehtë ndaj infarktit në orët e para të
ditës, si për shembull një tendencë më e madhe ndaj agregimit të
pllakëzave të gjakut dhe koagulimit apo modifikimeve hormonale që
ndikojnë te qarkullimi”, shpjegon mjeku Paolo Belloti. “Këshilla është
sigurisht të shkosh sa më shpejt në spital për të marrë rezultate më të
mira nga kurat që synojnë të rikthejnë gjakun në zemër, duke përmirësuar
kështu prognozën e sulmit kardiak”. Ajo që konfirmon teorinë e
studiuesve spanjollë është një studim i publikuar në revistën
“Neurology”, që dizajnon një situatë të ngjashme edhe për iktusin
cerebral. Sipas studimit, pak a shumë 14 për qind e rasteve të iktusit
ndodhin gjatë gjumit dhe janë të shumtë njerëzit që zgjohen në mëngjes
dhe gjejnë të paralizuar ndonjë pjesë të trupit. Ia vlen të kujtosh se
edhe ata që vuajnë nga depresioni priren të kenë më shumë probleme pas
zgjimit nga gjumi. Bëhet e vështirë të përballosh ditën, pastaj për fat
situata përmirësohet. “Dikur mendohej e kundërta, ndërsa sot e dimë që
me daljen e diellit situata mund të përmirësohet, sepse dielli ndikon te
format e humorit dhe shpesh mund të adaptohet si kurë për disa forma
depresioni”, nënvizojnë mjekët. “Zakonisht rastet më të rënda të
depresionit lidhen me dimrin dhe mungesën e dritës së diellit, ndërsa
përmirësimi i situatës vjen pas zgjatjes së ditës dhe pranisë së
diellit”. Në fund është një kategori njerëzish që pikërisht në mëngjes
vuan shumë nga simptomat e sëmundjeve që mund të kenë. Fjala është këtu
për reumatikët, dhe në përgjithësi ata që vuajnë nga patologji të
lidhura me inflamacionin si artriti remumatoid, që pikërisht në mëngjes
priren të zgjohen me më shumë dhimbje. Motivi? Zakonisht natën ndodh një
lloj “Check up” i sistemit imunitar që punon maksimalisht. “Ekziston
një orë e vërtetë biologjike që rregullohet mbi të gjitha nga
melatonina, në gjendje të stimulojë edhe prodhimin e substancave që
favorizojnë inflamacionin. Melatonina ka një kulm të saj rreth orës
03.00, më pas nis të bjerë, ndërkohë që rritet niveli i kortizolit.

Gjatë
natës aktivizohet edhe një molekulë tjetër: acetilkolina, që redukton
ritmin e rrahjeve të zemrës dhe presionin arterial, si dhe ngushton
mushkëritë. Për këtë arsye krizat e astmës janë më të shpeshta në orët e
natës. Ky moment është i keq edhe për ata që vuajnë nga djegiet e
stomakut, dhembjet e të cilave ndihen shumë, për shkak të maksimumit të
prodhimit të lëngjeve gastrite. Funksionimi tretës i stomakut reduktohet
dhe tretja është më e ngadaltë. Edhe veshka prodhon më pak urinë, por
kjo sasi është shumë më e koncentruar. Gjatë 24 orëve, funksionimi i
trupit tonë ndryshon, ulen apo shtohen në varësi të ritmeve dhe orareve
të mirëpërcaktuara. Duke pasur parasysh këto lëvizje, është thelbësore
jo vetëm të kuptuarit më mirë i fiziologjisë sonë, apo përmirësimi i
aktivitetit të përditshëm, por edhe përmirësimi i diagnostikimit dhe
përcaktimi i terapive.

Që këtej lindin disiplina të reja si
kronofarmakologjia, që synon gjetjen e një ekuilibri të drejtë mes
kohëve të sëmundjes, atyre të ilaçeve dhe kohës që i duhet organizmit
për ta tretur e konsumuar mjekimin, si dhe shmangia e efekteve anësore.
Një rezultat i rëndësishëm në kuadrin e kronofarmakologjisë është
arritur nga një ekip mjekësh gjermanë, për sa i përket trajtimit të
artritit reumatik me një ilaç kortizonik të dozuar në kohë, që pihet në
orën 22.00, por që nis të japë efekt dhe të thithet nga organizmi në
orën 03.00 të natës.

Këto lloj ilaçesh janë dhënë gjithmonë në
mëngjes, duke qenë se ajo orë është edhe piku i hormoneve të kortizolit.
Sot, pas kërkimeve shkencore, kemi zbuluar se pacientët me këtë lloj
patologjie nuk e kanë pikun e këtij hormoni në mëngjes, por në orën
03.00 të natës. Përfundimi i studimit nënvizon qartë një fakt: njohja
dhe administrimi i funksionimit të brendshëm, sipas orëve të trupit
tonë, ndihmon jashtëzakonisht në një jetesë të shëndetshme, por edhe në
një kurim të efektshëm të sëmundjeve.

loading...