SHËNDETI RIPRODHUES NË SËMUNDJET REUMATIKE DHE MUSKULOSKELETALE

📝 Udhëzimet përfshijnë seksione unike për gratë me Lupus eritematoz sistemik (LES) dhe sindromë antifosfolipidike ( APS)

⚠️ Adresa e udhëzimeve sipas ACR për shëndetin riprodhues
📍 Kontracepsioni
📍 Teknologjia riprodhuese e asistuar
📍 Ruajtja e fertilitetit me terapi gonadotropike
📍 Terapia zëvendësuese hormonale  postmenopauzale.
📍 Vlerësimi dhe menagjimi i shtatzënisë
📍 Përdorimi i barnave

❌ Sëmundja e pakontrolluar
📌Sëmundjet inflamatore të pakontrolluara shoqërohet me rezultate më të keqe/varfëra të shtatzënisë

🧰 Mbani një dialog të hapur me pacienten!?
🎯 A dëshironi që pacientja të mbetet shtatzënë?
🎯 Atëher  kërkoni në mënyrë periodike konsulta dhe ekzainime shtesë laboratorike!
🎯 Adresoni me kohë dhe njoftojeni për rreziqet gjatë shtatzënisë!

👨‍🏫 Bashkëpunoni
📌 Bashkëpunoni me mjekët e kujdesit maternal dhe në mënyrë inkluzive me Reumatologun, Mjekun Gjinekolog-Osbtetër,  Endokrinologun si dhe me farmacistin klinik lidhur me barnat dhe efektet e tyre tek fetusi.

⭕️ Para koncepsionit
💥 Jo të gjitha barnat janë të sigurta për përdorim para koncepsionit
❌ Ciklofofamidi: Megjithëse përdoret më pak, shpesh sot për shkak të disponueshmërisë së trajtimit alteranativ, ciklofosfamidi është akoma bari i zgjedhejs së trajtimit tek rastet e rënda dhe jetëkërcënuese  tek sëmundjet reumatike dhe muskuloskeletale. ACR fuqimisht rekomandon që burrat dhe gratë të ndërpresin përdorimin e Ciklofosfamidit së paku 12 javë para përpjekjes së koncepsionit sepse shoqërohet me infertilitet.

❌Barnat të cilat nuk GUXOJNË përdoren nga nëna
💊 Në përgjithësi rekomandohen ndërprerja e përdorimit të disa baranavë  para, gjatë dhe pas shtatzënisë si p.sh., Metotrexati, leflunomide, mukofenolat mofetil dhe acidi mukofenolik, ciklofosfamidi, talidomide, tofacitinib, apremilast, barcitinib.

⭕️Përdorimi  i barnave të cilat LEJOHEN gjatë shtatzënisë
💊 Medikamentet konvencionale fuqimisht rekomandohen gjatë periudhës para koncepsionit, gjatë koncepsionit si dhe gjatë përiudhës së laktacionit.
Hidroksiklorokin, sulfasaliazinë deh kolkicina.  Azathioprine (AZA), megjithëse është në grupin e medikamenteve të kategorisë D, mund të përdore nëse përfitimet tejkalojnë rreziqet. AZA kalon placentën, por mëlçisë fetale i mungon enzimi inozinat pirofosforilazë, e cila konverton AZA në metabolitin aktiv të saj, 6-merkaptopurinë

💊 Barnat inhibitore te faktorit të nekrozës tumorale konsiderohen barna të lejuara gjatë shtatzënisë!
🔥 Certolizumab rekomandohet fuqimisht në të gjitha rastet para, gjatë dhe pas shtatzënisë.
🔥 Infliximab, etanercept, adalimumab dhe golimumab janë vetëm rekomandohet fuqimisht gjatë gjidhënjës.

⭕️ Testi i antitrupave antifosolipid (aPL)❓
🎯 Testimi i antitrupave anti-fosfolipidik  rekomandohet për pacientëte e sëmurë me LES dhe në pacientët tëcilat kanë të dhëna të cilat janë sugjeruese për sindromën antifosfolipidike.
Opsionet e kontracepsionit patjetër se duhet pasur kujdes që te të gjithë pacientët me LES të kërkohet analiza e antitrupave antifosfolipidik.

⭕️ Kontracepsioni
🔥 Rekomandime të  forta për koncepsionin fetal  tek sëmundjet reumatike dhe muskuloskeletale ( tek lupusi eritematoz sistemik me antitrupa antifosfolipidik pozitiv)
🔥 Kontraceptivët hormonal, IUDs dhe implantimi subdermal progestin është një preferecë ospionale efektive.

🎲 Terapia e teknologjisë asistuese (ART)
💥 ART është rekomandim i fortë tek rast e pakomplikuara të sëmundjes dhe  shtatzënisë, si dhe marrjes së medikamenteve të lejuara gjatë shtatzënisë, tek sëmundjet stabile/ të qeta me antitrupa antifosfolipidik  (aPL) negative.

⭕️Trombozat
🌡Sipas ACR në kuadër të rekomandimeve të forta të terapisë profilaktike antitrobotike me heparin ose me heparin me dozë të vogël molekulare tek raste obstetrike me  sindromë antifofolipidike.

⭕️ Terapia zëvendësuese hormonale
💉 Sipas ACR-së  terapia mbështetëse zëvendësuese hormonale si terapi gjatë fazës postmenopauzale tek sëmundjet reumatike dhe muskuloskeletale ( me theks tek LES me antitrupta aPL pozitiv), preferohet trajtimi i kontrolluar  i djersitjes gjatë  natës, ndjenjës së të nxehtit dhe iflamacionit.
Megjithatë terapia zëvendësuese hormonale nuk duhet përdorur tek rastet obstetrike me antitrupa aPL pozitiv.

🎲 Trajtimi me glukokortikoide
💊 Pacientet gjatë shatzënisë me sëmundje aktive kërkojnë fillimin e trajtimit në mënyrë kontinuale të trajtimit me steroid terapi.
Më këtë dokumentohet se ordinimi i glukokortikoideve në doza të mëdha tek sëmudjet aktive reumatike dhe muskuloskeletale janë potencialisht me rrëzik të madh për fetusin.

🌡Testet
💥 Sipas ACR-së në kuadër të rekomandimeve të forta janë testimi i antitrupave anti-Ro/SSA dhe anti-La/SSB para dhe gjatë shtatzënisë tek pacientët e sëmurë me lupus eritematoz sistemik ose te sëmundjet tjera reumatike si: syndrome Sjögren, skleroza sistemike dhe artriti rheumatoid. Duke pasur parasysh perzistencën  relative dhe nivelin e pandryshuar të antitrupave, ripersëritja gjatë periudhës së shtatzënisë llogaritet si rekomanim i fortë.
💥 Pra tek pacientët e sëmurë me lupus eritematoz sistemik gjatë periudhës së shtatzënisë sipas ACR-së në kuadër të rekomandimeve të forta llogaritet kryerja e analizave të lupus antikoagulantëve, antitrupave anti-cardiolipin dhe anti beta -2 glikoproteina I, para shtatzësisë. Përsëritja e testit nuk rekomandohet gjatë shtatzënisë.

⭕️ Skleroderma
👨‍🏫 Sipas ACR në kuadër të rekomandimeve të forta është ordinimi i barnave inhibitor i enzimës konvertuese e angiotenzinës dhe bllokatorët e angiotenzinës II tek rastet aktive të krizës renale gjatë shtatzënisë.
Rreziku maternal dhe shtatzënia  në sëmunjdet e patrajtuara e cila asocon me medikimin gjatë periudhës së shtatzënisë.

💊 Aspirin
🎯 Sipas ACR në kuadër të rekomandimeve të forta  llogaritet që gjatë periudhës së shtatzënisë dhe postpartale ordinimi i terapisë antitrombotike, aspirinës me dozë të vogël , heparinë me dozë terapeutike ( zakonisht LMWH).

⏳Gjidhënja
 📌 ACR sugjeron si “praktikë të mirë standarde” që gratë me sëmundje reumatike ose muskuloskeletale të inkurajohen të ushqehen me gji nëse dëshirojnë dhe janë në gjendje ta bëjnë këtë.
Kontrolli i sëmundjes mund të mirëmbahet me barna të pajtueshme-laktacionit, por rreziqet dhe përfitimet e individualizuara duhet të rishikohen me secilin pacient.

Dr Besim Demolli
Specialist i Reumatologjisë

(Visited 11 times, 1 visits today)

Related posts:

Asnjë institucion privat s' ka licencë për testimin e COVID
31 të infektuar me COVID-19 po trajtohen në spitalin e Gjakovës
Vjosa Osmani e quan të turpshëm bllokimin e ligjit anti-COVID nga Qeveria Hoti
Vdes veterani i UÇK-së nga Malisheva
Vozitësi 17 vjeçar vdes në aksident në Mitrovicë
Sot vazhdon seanca plenare e Kuvendit
Gjermania i dhuron Kosovës teste të COVID-19
Hoti sot raporton para deputetëve për menaxhimin e pandemisë
Sot mbahet Samiti i Parisit, Hoti dhe Vuçiq pjesë e takimit virtual
Kuvendi do të shqyrtojë sot rishikimin e buxhetit 2020
Danimarka pajis qytetarët e saj me “pasaportë coronavirusi”
Rëndohet situata, mbi 200 të infektuar
32 të shëruar nga COVID-19 ditën e sotme
Interi barazon me Veronën dhe zbret në vendin e katërt (VIDEO)
Prishtina vazhdon të jetë komuna më e prekur me COVID-19
Shifra të frikshme, edhe 8 të vdekur nga coronavirusi
Hellas Verona – Inter, startojnë Rrahmani dhe Kumbulla
Manchester United fiton me lehtësi ndaj Aston Villës (VIDEO)
Valon Berisha tranasferohet në Reims
Prishtinë - Çiklisti goditet nga vetura
Qytetet amerikane po humbasin 36 milionë pemë në vit
Sezoni 2020/2021 në Ligue 1 do të nisë më 22 gusht
Mbi 3 milionë njerëz me COVID-19 në ShBA
Oficerët e policisë nën akuzë për korrupsion
Hellas Veronës i duhen vetëm 2 minuta që t’i shënoj gol Interit (VIDEO)
Verzioni i Sami Lushtakut për sulmin ndaj avokatit Gazmend Hailaj
Manchester United e mbyll pjesën e parë me epërsi të dyfishtë ndaj Aston Villës (VIDEO)
Evertoni dhe Southamptoni i ndajnë pikët (VIDEO)
Maqedoni, 697 persona të prekur me COVID-19 janë paraqitur për të votuar
Në QKUK dhe spitale të tjera po trajtohen 268 pacientë me COVID-19
Ushtria zvicerane ‘gati’ për valën e dytë të virusit
Nagavci e prezanton Endrit Shalën si deputet të pavarur
Rritja e fëmijëve në pandemi, më e vështirë për prindërit
Prokurorët mund t’i shohin taksat e Trumpit
Në këto tri pika kufitare të Kosovës kërkohet testi për Covid-19
Përfundon seanca për ditën e sotme, Kuvendi mblidhet prapë nesër
UEFA vendos për ndeshjet e kthimit të 1/8 së finales në Ligën e Kampionëve
Pse s’nevojitet ta harrojmë Srebrenicën
Regjistrohet rasti i parë pozitiv me COVID-19 tek një i porsalindur
Formohet Këshilli Kombëtar i Shkencës për projektin ‘Gjuha shqipe dhe kompjuteri’
Cilat komuna kanë më shumë viktima të COVID-19?
Ndryshime në tabelë pas xhiros së 29-të në Superligë
Dyshimet se Policia e Kosovës zbatoi vendimin e Qeverisë se Serbisë për 24 orë
Flamurtari mposht Dukagjinin dhe ngjitet në vendin e 6
Fund dramatik në ndeshjen Trepça ’89 – Vushtrria
Kriza e nirusit në Prishtinë 20 mjekë të prekur nga Coronavirus 40 në vetëizolim
Drita vazhdon me fitore, mposht Feronikelin me vështirësi
Kontrata 1.2 milion euro për blerjen e oksigjenit
17 persona intervistohen për vdekjet e dyshimta brenda Klinikës Infektive
Vashat e Kosovës do të marrin pjesë në garat zyrtare të FIBA-s
Rritja e rasteve me COVID-19, edhe Gjykata e Prishtinës zvogëlon stafin
Votohet draft-rezoluta për ‘unitetin politik e qytetar në mbrojtje të vlerave të popullit të Kosovës...
Drita po e mposht Feronikelin
Italianët s' lejojnë mërgimtarin nga Zvicra të shkojë në Shqipëri
Ilir Meta takohet me Thaçin dhe Pacollin
Apostolova e zhgënjyer me dështimin e Kuvendit për ratifikimin e marrëveshjeve ndërkombëtare
Koncesionarët e qeverisë, përfituesit e mëdhenj të fondit të garancisë sovrane
Ekspertja e OKB-së “u dha leje terroristëve”
ShSKUK me tender 1.2 milionësh për blerjen e oksigjenit
Policia me kallëzim penal ndaj Armend Dallkut për sulm ndaj gjyqtarëve
Nis vazhdimi i seancës së Kuvendit
Shpallen fituesit e projekteve në fushën e trashëgimisë kulturore për 2020
Një burrë e një grua në Prizren të dyshuar për marrje me prostitucion
Sllovenia fut në karantinë 800 udhëtarë nga Ballkani
Anulohet konkursi për kryeshef të Postës
Zyrtarët policorë përdorën sprej për të mbrojtur gjyqtarët
Deputetja e AKR-së propozon rezolutë për unitet politik e qytetar në mbrojtje të vlerave të popullit
Punime në një pjesë të autostradës 'Arbën Xhaferi', ndalohet qarkullimi në vikend
Rritet numri i pacientëve me COVID-19 në spitalet e Kosovës
90 mostra për COVID-19 janë marrë sot në Prishtinë, priten edhe rezultatet e dy ditëve tjera
Qindra zemra të distancimit social shfaqen në parqet e Bristol |Revista Monitor
Rezoluta e Osmanit, ngjall debat e s' përkrahet nga AAK
LDK s' i mbështet, propozimet e Vjosa Osmanit s' kalojnë në Kuvend
Largimi i Haxhi Shalës e lë NISMA-n pa grup parlamentar
LDK s' ia mbështet, propozimet e Vjosa Osmanit s' kalojnë në Kuvend
(VIDEO) Problemet me abuzimin me substancat narkotike gjatë izolimit
Vjosa Osmani propozon rezolutë kundër qëndrimeve të Listës Serbe
Në zonat me shumicë serbe në Kosovë, 258 të infektuar me coronavirus
Misioni i të mbijetuarit të Srebrenicës për të gjetur trupat e viktimave
Dita e parë pa vdekje prej coronavirusit pas dy javësh
Hysni Gucati i lë fajtorë Albin Kurtin dhe Rexhep Selimin për mos shfuqizimin e Gjykatës Speciale
Punime në pjesën Doganaj-Hani i Elezit, paralajmërohet mbyllje të përkohshme të qarkullimit
Po e vazhdoni dialogun e Thaçit
50 për qind e pacientëve në Klinikën Infektive me terapi të oksigjenit
Bërja publike e emrave të infektuarve është shkelje e të drejtave të njeriut
Avdullah Hoti nesër raporton në Kuvend për menaxhimin e pandemisë
Dimal Basha e Armend Zemaj replikojnë për masat antikushtetuese
OVL UÇK kërkon shfuqizimin e Gjykatës Speciale
Vuçiq “ka dëshmi” për të zgjidhur vrasjen e vëllezërve Bytyqi
Avdullah Hoti tregon pse u refuzua në qeveri nisma ligjore e Vjosa Osmanit
Avdullah Hoti kërkon nga deputetët një rezolutë të harmonizuar për dialogun
138 vaksina kundër virusit COVID-19 rezultuan të pasuksesshme
Rezoluta e VV-së për dialogun s' kalon në Kuvend
deri më tash s' dihen shkaqet e vdekjeve të pacientëve në Infektivë
Qeveria pa kourum insiston se gjendja është nën kontroll
Deputetja Kadaj- Bujupi me tri kërkesa ndaj qeverisë Hoti
Ferizaj, asnjë gjobë për qytetarët lidhur me respektimin e kufizimit të lëvizjes
UP, mbahen mbledhjet konstituive për t'i hapur rrugë zgjedhjeve për dekanë
Dumoshi premton themelimin e Qendrës së Librit
Deputeti i LVV kritikon qeverinë për vdekjet në Klinikën Infektive

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *