Telefoni shkaktar i sëmundjeve psiqike dhe fiziologjike


Shkruan: Prof.Dr.Halil Krasniqi

Shumë njerëz s’ paramendojnë një jetë pa celular. Mbi pesë miliardë njerëz në të tërë botën kanë një celular, i cili përbën dy të tretat e popullsisë së botës. Në , norma është edhe më e lartë me 93 për qind. Numri i kontratave aktive të telefonisë mobile madje tejkalon qartë numrin e popullsisë gjermane. nga arsyet për këtë është se shumë njerëz përdorin një pajisje të dytë. Asnjë pajisje në historinë njerëzore s’ ka provuar një depërtim kaq të shpejtë të tregut si telefoni celular ose smartfoni. Fushat e tëra të jetës tani ndikohen nga pajisjet, të cilat madje kanë një ndikim në shoqëri.

Përse smartphoni është pothuajse i domosdoshëm për shumë njerëz sot?

Në të kaluarën, kur dilnit nga banesa apo shtëpia e juaj, kontrollonit Po qe se i kishit çelësat dhe portofolin tuaj: sot, smartphone-i është i pari dhe më i rëndësishmi. Po qe se në të vërtetë i keni harruar çelësat e banesës suaj, në rast urgjence, përsëri mund të bëni kërkime dhe të telefononi bravandreqës duke përdorur smartphone-in tuaj. Shumë veta ndjehen të paaftë dhe dukshëm të pakëndshëm Po qe se smartphone ju mungon.
Telefoni është sot instrumenti më i rëndësishëm, primar dhe i pazëvendësueshëm për më tepër se 90% të popullatës. Me celularin kryhen pothuajshe të gjitha aktiviteten jetësore, dëshiruese, profesionale, shoqërore etj. Por, celulari është duke kontrolluar komplet jetën tonë dhe është duke sëmuar psiqikën dhe fiziologjinë e personalitetit tonë.

Rreziqet e smartphone-it përfshijnë gjithashtu varësi psikologjike: për shembull nomofobia, d.m.th. frika për të mos qenë në dispozicion. Shqetësimi i zhurmës, imagjinata e unazave fantazmë ose dridhjeve dhe varësia e telefonit celular, ankthe sociale dhe , të gjitha këto çrregullime jetësore janë pasoja të telefonit. Po qe se një mik s’ i përgjigjet një mesazhi menjëherë ose Po qe se postimi s’ pëlqehet ose komentohet, ne ndihemi të vetmuar dhe jopopullor. Në raste ekstreme, njerëzit madje izolohen nga bota “reale” në mënyrë që të marrin njohje dhe konfirmim përmes telefonave të tyre celular.

Pse smartphone ju bëjnë të sëmurë dhe budalla?

Përdorimi i vazhdueshëm i telefonit celular vazhdimisht përmbyt trupin me kortizol. Rezultati mund të jetë përveç shqetësimeve të lartëpërmendura edhe mbipesha dhe tensioni i lartë i gjakut, sëmundjet e zemres.
Përdorimi i shpeshtë i telefonit inteligjent mund të shkaktojë një stresi në trup. Kjo është sëmudje e cila ju përcjell tëre jetën.
Për shumicën e njerëzve, telefoni celular është bërë një shoqërues i vazhdueshëm në jetë, i cili për disa njerëz s’ zëvendësohet as me të dashurin njerëzor të jetës. Në shtëpi, në dyqan, në restorante dhe madje edhe gjatë orëve të punës, shumë e kanë gjithnjë e më të vështirë të mbajnë duart larg nga smartphone-t e tyre.

andaj, përdorimi i rritur i smartphone do të rrisë në mënyrë kronike nivelin e kortizolit në trup. “Nivelet e kortizolit tuaj rriten kur dëgjoni ose madje mendoni se dëgjoni telefonin tuaj brenda ose pranë”, shkruan edhe kolegu David Greenfield, i psikologjisë klinike në Shkollën e Mjekësisë të Universitetit të Connecticut dhe themelues i Qendrës për Varësinë e Internetit dhe Teknologjisë, në Times.

Vigjilencë e vazhdueshme!

Telefoni celular s’ vepron si një trup i qetë fizik, por si një faktor stresi emocional. Ne gjendemi nën një presion të vazhdueshëm për të mos humbur asgjë. Kjo situatë është një përgjigje ndaj stresit që truri i jonë ndihet i pakëndshem dhe reagimi natyror i trupit është të marrësh një celular të përgjigjesh për t’i dhënë fund asaj gjendje stresuese.

Nga pikëpamja evolucionare, kortizoli është një hormon i rëndësishëm i stresit që rrit presionin e gjakut dhe e zemrës në mënyrë që të përgatisë trupin për luftë ose fluturim në rast urgjence. Meqenëse s’ duhet as të luftojmë celularin tonë dhe as të ikim prej tij, sekretimi i shtuar i kortizolit në këtë rast s’ është një përgjigje fiziologjike e dëshirueshme dhe e përshtatshme, por një lirim i kortizolit si detyrim dhe dhunim i trupit tonë.
Veçanërisht, për t’u përgjigjur menjëherë mesazheve të reja është një për shumë njerëz. vështrim në celularin, çon në një fazë të shkurtër relaksimi, e cila së shpejti ndiqet nga vala tjetër e stresit. Për të pakësuar trazirat, telefoni inteligjent përdoret përsëri – për shkak të nevojës për të mos humbur asnjë lajm, pandaj rrethi vicioz fillon përsëri nga e para dhe vazhdon mëtutje.

Instituti Austriak për Parandalimin e Varësisë përshkruan gjithashtu frikën e humbjes së lajmeve (“ e humbjes”), si një nga faktorët kryesor të stresit në faqen e tij të informacionit mbi varësinë nga smartphone.

Çfarë saktësisht është vuajtja?

Nivelet kortizolike të ngritura në mënyrë kronike shoqërohen me një sërë sëmundjesh. Këto përfshijnë mbipesha, diabetin (sëmundjen e sheqerit) tip II dhe presionin e lartë të gjakut, si dhe një rrezik në rritje të goditjes në dhe sulmit në zemër. “Çdo sëmundje kronike që ne e dimë se përkeqësohet nga stresi. Faktorë kryesor janë telefonat tanë celular ,” thotë edhe endokrinologu amerikan Robert Lustig.
Përveç efekteve të rrezikshme afatgjata të një niveli të rritur të stresit, niveli i rritur i kortizolit gjithashtu mund të ketë efekte të drejtpërdrejta në trurin tonë. Kortizoli vepron në të ashtuquajturën lëvore paraballore. Kjo zonë e trurit është veçanërisht aktive kur planifikoni dhe zgjidhni problemet. Po qe se lëvorja prefrontale komprometohet, ne kemi më pak vetëkontroll dhe do të merrnim vendime më budallaqe, gabuese, jo të drejta dhe veprojmë pa menclçuri, shpjegon Lustig.

Merrni kohë për vehte jashtë hapsirës së telefonit

Si mund të zvogëloni në mënyrë aktive stresin e telefonit celular në mënyrë që të mbroheni nga pasojat negative? Bruce McEwen, drejtor i Laboratorit Neuroendokrinologjik në Universitetin Rockefeller, vëren se është e mundur të prishësh ciklin vicioz të stresit, duke e stërvitur trurin për të pakësuar përgjigjet e stresit. Për ta arritur këtë, mund të jetë e dobishme të ç’aktivizoni të gjitha njoftimet e parëndësishme në smartphone dhe, Po qe se është e mundur, të gjeni aplikacionet që mbajnë potencialin më të madh të stresit për ju. Vetë-reflektimi është i domosdoshëm këtu për të zbuluar se cilat aplikacione e bëjnë telefonin celular një burim stresi.
Gjëja tjetër është vetë-disiplina. më shumë kuptim të hiqni aplikacionet përkatëse nga telefoni ose të paktën t’i fshehni ato në një dosje të veçantë, në mënyrë që të mos tundoheni t’i përdorni. Pushimet e rregullta kur s’ përdorni celularin mund t’ju ndihmojnë gjithashtu të relaksoheni dhe të dilni nga spiralja e stresit. Kjo formë e “dietës digjitale” rekomandohet gjithashtu në një studim nga platforma “Saferinternet”.
Një faktor tjetër i rëndësishëm për të qëndruar i shëndetshëm është edhe gjumi i mjaftueshëm. Ne duhet të kemi shtatë deri në tetë orë gjumë për të mbajtur nivelet e kortizolit brenda kufijve të arsyeshëm. Përndryshe trupi është edhe më i ndjeshëm ndaj stresit dhe sëmundjeve të lidhura me stresin.

Postime të ngjashme