Tradita e bakllavës ndër vite


loading...

Në shikim të parë, duket një delikatesë e shijshme dhe e ëmbël e cila konsumohet në masë të madhe gjatë festave. Por, “në mes” filleve të saj qëndron edhe një histori, punë dhe traditë e gjatë.

Përpos traditës shumëvjeçare, bakllava ndër vite ka krijuar edhe ritin e përgaditjes e cila ka zënë vend në kulturën shqiptare.

Bakllava është një pastë e cila haset shumë shpesh në familjet shqiptare por e cila është aq e lashtë sa ende ka përçarje mes grupeve etnike se a ka origjinë greke apo turke. Shumë shtete që kanë qenë të pushtuara nga Perandoria Osmane, bakllavanë e kanë përvetësuar si ushqim kombëtar.

Kjo pastë e ëmbël dhe mjaftë  e popullarizuar në festa, përbëhet nga e ashtuquajtura “filo” apo “phyllo” që nga nga gjuha greke do të thotë “gjethe” për shkak të petëve të saj të holla.

Sipas të dhënave enciklopedike në Britannica, versioni zanafillor i bakllavas, i përgaditur në Greqi dhe Turqi përbëhej nga 30 ose 40 fletë filofi, secila e lyer me gjalpë të shkrirë që shtresohen në tigan për pjekje me arra të copëtuar, fëstëkë ose bajame. Ky ushqim formësohet në një tigan katror ose drejtkëndor dhe shënohet në trekëndësha ose forma diamanti përpara se të piqet.

Por ky s’ është versioni i vetëm i përgatitjes së bakllavasë. Ndër vite, kjo gatesë ka pësuar ndryshime në mënyrën e përgatitjes dhe formësimit të saj.

Pasi të piqet pasta lyhet me një shurup mjaltë, ose lëng me përbërje të madhe të sheqerit dhe lëng limoni. Kanellë, karafil në tokë, kardamom ose ujërat e trëndafilit mund të aromatizojnë mbushjen ose shurupin, për t’i dhënë bakllavasë nënshkrimin e saj me ëmbëlsi dhe lagështi.

Por, me kalimin e viteve njerëzit e kanë ndryshuar formën e parë.

Myrvete Alijaj nga Mitrovica ka 48 vite që intensivisht gatuan bakllavën tradicionale.

61 vjeçarja rrëfeu për KALLXO.com lidhjen dhe pasionin e saj me gatimin e këtij ushqimi.

“Prej 18 vjet unë gatuaj bakllavë. Më ka mjaftuar një herë ta shoh nënën time duke gatuar edhe prej atëherë çdo festë e çdo muaj i gatuaj më shumë dashuri, për nipat e mbesat e saj. Në kohë kur kam qenë e re deri në 100 petë i kam përgadit vet brenda ditës. Jo vetëm për veti, ka pas mundësi që edhe të afërmve ia kam gatuar”, tha Alijaj.

Sipas saj, me kalimin e kohës njerëzit ia kanë humbur veçantitë bakllavës duke provuar ta përgadisin në forma moderne. kurse, ajo e përdor formën të cilën e kanë përgaditur të parët e saj, për të cilën ka shumë interesim.

“Te unë porositin shumë, të gjithë ata që më njohin. Për këtë Bajram s’ kam pas porosi, ndoshta prej pandemisë, po kam gatuar për veten dhe familjen time. E tjera herë po deri në 10 bakllava i shes me porosi”.

Alijaj ende bakllavanë preferon ta përgadis vet dhe mos t’i përzihet askush gjatë punës së saj.

“Veç vet, s’ kam qejf me u përzi askush. Petët e bakllavasë nevojitet në të ardhmen të qëndrojnë ashtu nëpër çarçafë, ose gazeta pastaj me u shtri e me u përgadit. Një orë bëjë veç pjesën e brumit me përgadit e tani dy orë me i rregullu petët”, rrëfeu ajo.

Këtë punë që sipas saj merr kohë deri tek versioni final Alijaj e shet për 60 euro. Sipas saj, kjo shumë e mbulon punën dhe 50 copa bakllavë.

kurse, ndërmarrësja e re Blerina Shehu-Limani, ka biznesin e saj Blerina Bakllava’s, në   të cilin ka dy vite që punon prej shtëpisë dhe ka operuar edhe online me anë të rrjeteve sociale.

Për këtë Bajram, Limani bakllavat i ka  punuar në dyqanin e saj që e ka hapur këtë javë, në lagjen Kodra e Trimave. Ajo tregoj që në krahasim me vitin e kaluar ka pas shumë më pak porosi si pasojë e mungesës së dasmave dhe ahengjeve të ndryshme dhe mungesa e vizitave që bëhen të njëri-tjetri për festa.

 

Limani tha për KALLXO.com se ajo vazhdon të përgadis bakllavën të cilën e ka trashëguar nga nëna dhe gjyshja e saj.

“Kam trashëguar receta të nënës e gjyshes të cilat i vlerësoj shumë dhe i ruaj me fanatizëm, gjithashtu edhe kam eksploruar edhe në shije e në formën e bakllavës” rrëfeu Shehu-Limani.

Sipas saj, bakllava me prerjen tradicionale në masë të madhe  i tërheq konsumatorët  dhe kërkesa për atë formë është e madhe. Ajo tha se konsumatorët gjithmonë i thojnë se bakllava tradicionale është tamam bakllavë për shkak që është përgafitur nga gjyshet e  nënat.

Ajo shtoj se s’ mungojnë edhe ata që janë kureshtar për shije e forma të tjera.

Mënyra e punës së saj  është  inkuadrimi gradual i recetave të reja në vazhdimësi dhe përgaditja e ëmbëlsirave tjera.

Por, ajo tha se ekziston frika dhe pasiguria për biznesin e saj në këtë kohë pandemie, si pasojë e mungesës së përkrahjes financiare nga shteti.

“Do t’i gjej të gjitha mënyrat që biznesi mos të falimentojë. Synimet dhe qëllimet i kam shumë të qarta, kjo situatë ka ndikuar te të gjitha bizneset dhe do te ketë ndikim edhe në biznesin tim. Kjo pasiguri vjen duke u bazuar në të ardhurat e shoqërisë tonë”, tha Shehu-Limani.

 

Sipas saj, sektori privat po pëson humbje të mëdha çdo ditë, dhe se bizneset s’ kanë  as një ndihmë nga shteti.

Sipas nutricistes dhe dietologes Ajshe Ibrahimi, në aspektin nutritiv s’ mundet të bëhet një përmbledhje për veçoritë ushqyese të bakllavës duke e pasur parasysh se përmban shumë sheqer.

“Po qe se teprohet normal se është e dëmshme se përmban sasi të lartë sheqeri dhe margarine por mund të konsumohet në mënyrë të moderuar”, tha Ibrahimi.

Sipas saj sheqeri i tepërt është mjaft i dëmshëm për organzimin edhe pse ne e përdorim shumë në delikatesat për  festa.

Ibrahimi inkurajoj që gjatë festës të mos konsumohet më shumë se një copë bakllave në ditë, kurse personat me diabet (sëmundja e sheqerit) (sëmundja e sheqerit) rekomandohet të mos konsumohet aspak.

Historia e kësaj delikatesë është mjaft e diskutueshme, dhe për fat të keq jo shumë mirë e dokumentuar. Shumë grupe etnike në Greqi, Turqia dhe Lindje të Mesme pretendojnë se bakllava si e tyre, dhe e përgatisin atë në mënyrat e tyre.

Historia e bakllavasë filloi shumë kohë më parë, pasi realisht një version i tregimit pretendon se bakllava ka origjinë nga Asirët,  të cilët e kishin përgatitur atë në shekullin e 8-të duke shtruar bukë të sheshtë pa maja me arra të copëtuara në mes, duke e hedhur në mjaltë dhe më pas duke e pjekur në furrat primitive të djegies.

Bakllava e ditës moderne kaloi në një numër tranzicionesh kurse historia e zonës vazhdonte të ndryshonte.

Lindja e Mesme, Mesdheu Lindor, Ballkani, Kaukazi, Turqia, arabët, hebrenjtë, grekët, armenët, bullgarët e sotëm bakllavanë e  prezantojnë  si ëmbëlsirën e tyre kombëtare.

Megjithëse origjina e saktë e bakllavasë mbetet përçarëse dhe se  është një siguri e pamohueshme që bakllava u përmirësua sa herë që kishte erë ndryshimesh në Lindjen e Mesme ose Lindjen e Afërt.

Rajoni ka parë shumë nga kulturat dhe civilizimet më të vjetra në botë vijnë dhe shkojnë, me secilën prej tyre modifikimin e bakllavasë sipas preferencës së tyre.

Sipas studimeve të shteteve të Lindjes, ndikimi i detarëve grekë dhe tregtarët që udhëtonin me lehtësi për në Mesopotami së shpejti zbuluan kënaqësitë e bakllavasë. Kjo i mahniti sythat e tyre të shijes dhe e sollën recetën në Athinë.

Kontributi kryesor i grekëve në zhvillimin e kësaj paste është krijimi i një teknike të brumit që bëri të mundur që ta rrokulliset po aq të hollë sa një gjethe, krahasuar me strukturën e ashpër, të ngjashme me bukën e brumit asirian.

 

 



Related posts:

Shënohet viktima e 220-të nga Covid-19 në Shqipëri
Ministri Kuçi e quan të turpshme mungesën e deputetëve për votimin e Ligjit për Rimëkëmbjen ekonomik...
Vëllai i presidentit Trump shtrohet në spital
Ligji për pandeminë - Dënimet nga 35 deri në 500 euro për mosvënie të maskës
Shkolla e Muzikës në Gjakovë pjesë e programit në sallën 'MuTh' në Vienë
Prishtina nga nesër me reduktime të ujit
s' ka kourum për votimin e projektligjit për rimëkëmbje
Pamje të reja nga shpërthimi brenda një spitali në Bejrut
‘Shka boni’ Ardiani për Gjakovën?
Haradinaj ka një porosi për Hotin për takimin në Uashington
Zgjedhjet në SHBA, shtytje e takimit Kosovë-Serbi
Takimi në Washington lajm i pritur
KFOR-i dhe Policia e Kosovës kryejnë patrullim të përbashkët në Komunën e Kamenicës
Nëntogeri shqiptar diplomoi në Akademinë Mbretërore Ushtarake Sandhurst
Partitë pro - kundër projektligjit për rimëkëmbje ekonomike
Projektligji për pandeminë vulën kryesore e ka nga PDK-ja
Pas hapjes së kufijve s' janë hequr masat dhe protokollet e deritanishme
Qeveria hoqi kufizimet kohore për fluturimet nga Aeroportin 'Adem Jashari'
Lotët e Gazit që s' ia sollën investimet në turizmin e Pejës
Lotët e Gazit që s' ia sollën turizmin Pejës
Kalimi i Festivalit DokuFest në transmetim virtual
Kuvendi formon grupin hetimor parlamentar për hidrocentrale
Katër të arrestuar në Podujevë për rrahje
Kuvendi pritet të votojë që ta bëjë festë zyrtare Ditën e Egjiptianëve
Votohet ligji për parandalimin e COVID-19
Ligji për zgjedhjet të adresojë të gjitha parregullësitë
Qytetarët që vizituan Kosovën më të infektuarit në Gjermani
Mali i Zi nesër hap kufijtë me Kosovën
Media gjermane shkruan se si udhëtarët kosovarë po e bartin coronavirusin
Pas shuarjes së Ministrisë së Integrimit Evropian, Qeveria Hoti planifikon themelimin e një agjencie
Qeveria zyrtarisht heq sigurimin kufitar për diasporën dhe të huajt që hyjnë në Kosovë
Qeveria riorganizon Këshillin për Zhvillim Ekonomik, me përbërje të 30 anëtarëve
Qeveria kërkon që për festat zyrtare që bien në fundjavë të mos ketë pushim ditëve të javës
Qeveria hap kufijtë me tri shtetet fqinje
Mitrovicë, Agim Agushi do tentojë të thejë rekordin “Guinness” për zhonglim me top
Dogana kap 65 mijë euro të fshehura në pjesë të veturës në Merdare
Policia kërkon ndihmë për gjetjen e një të dyshuari për narkotikë
Dëmet nga shiu, Qendra e Regjistrimit Civil në Istog e mbyllur që nga 6 gushti
Down Syndrome Kosova në prag të mbylljes, qeveria s' i përgjigjet kërkesës së tyre për ndihmë
Shteti “t’i kushtëzojë” specializantët që të mos ikin nga sektori publik
Grenell si një kauboj i financave dhe mediave, do një marrëveshje si sukses të orëve të fundit
Edhe 10 laboratorë licencohen për kryerjen e testeve serologjike
Ky është numri i pacientëve të shëruar në 24 orët e fundit nga COVID-19
24 komuna të Kosovës me raste të reja me COVID-19
Dalin shifrat e rasteve të reja me COVID-19 në Kosovë në 24 orë
Edhe sot 8 vdekje nga COVID-19
Ekipi i RTK-së dje u pengua në Zubin Potok
Grenell si një kauboj i financave dhe mediave, do një marrëveshje të orëve të fundit
Disa policë vozisin xhipa e njerëzit që kontrollojnë kufirin s' kanë vetura për patrullim
Disa policë vozisin xhipa e njerëzit që kontrollojnë kufirin s' kanë vetura për patrullim
Vdes një grua në Fushë Kosovë, dyshohet se ra nga një ndërtesë
Kush është Vilard Bytyqi, anëtari i ri i KGjK-së?
O’Brien dhe Grenell, nikoqirë të takimit në Shtëpinë e Bardhë
Mbështetja e SHBA-së për dialogun, e mirëseardhur
48 pacientë po trajtohen në Spitalin e Vushtrrisë,  një në intubim
Vdes nga COVID-19 infermierja e Spitalit të Pejës
Rasti në Karaçevë është provokim i Serbisë dhe incident diplomatik
Kuvendi zgjedh anëtarin e pestë të Bordit të RTK-së
Pejë, dënohet mësuesi i akuzuar se sulmoi seksualisht nxënëset
Kandidatët për rektor në UP do të intervistohen më 19 gusht
Kush është Driton Muharremi, anëtari i ri i KGjK-së?
OVL UÇK nis kërkesë në Kuvend për ndryshime në Ligjin për Gjykatën Speciale
Istog, arrestohet i dyshuari pasi i dehur ofendoi policët
Gjilan, policia kap 10 qese me marihuanë
Mitrovicë, arrestohen shtetasit serb për kontrabandë me veshmbathje
Mantelbardhët shqiptarë në Austri, ballë për ballë me pandeminë
Ne do të marrim pjesë në bisedime
Angli, zhvillohet festivali i parë me distancim social |Revista Monitor
Gjashtë të arrestuar në Pejë dhe Istog për organizim të dasmave
MSh synon deri në 3 mijë e 500 testime në ditë
Prizren, rrah babain dhe kunatën e tij
Do të zgjerojmë kapacitet për testime në gjashtë regjione të Kosovës
Kryetari i Gjykatës së Mitrovicës me dy vetura dhe mbi 24 mijë euro kesh
Prishtinë, godet me veturë një të mitur dhe ik nga vendi i ndodhisë
Thaçi deklarohet për takimin mes Kosovës dhe Serbisë në Shtëpinë e Bardhë
Vidhen stoli ari dhe para të gatshme në Graçanicë
Obiliq, një shtëpi e pa banuar kaplohet nga zjarri
Podujevë, i infektuari me COVID-19 shëtitet nëpër qytet
OBSH-ja hedh poshtë shqetësimet për përhapje të koronavirusit me anë të ushqimit
Hoti jep detaje për takimin me palën serbe në ShBA më 2 shtator
Kosova dhe Serbia takohen në Shtëpinë e Bardhë më 2 shtator
Si reagoi bota pas nënshkrimit të marrëveshjes mes Izraelit dhe Emirateve të Bashkuara Arabe?
Po kontrabandonte drejt Kosovës 34 sirianë, arrestohet vlonjati
Elbasan, arrestohet pasi kapet duke kontrabanduar drejt Kosovës 34 sirianë
Ambicia ‘vështirë e arritshme’ e Ramush Haradinajt për t’u bërë president
Itali, testim i detyrueshëm për COVID-19 për udhëtarët nga katër vende të BE-së
ShBA konfiskon monedha digjitale në vlerë të miliona dollarëve nga organizatat terroriste
Kafeja që ma përkujton Stambollin
Vdes kryetari i Degës së Alternativës në Gjakovë, Gurakuq Dobruna
Gati gjysma e shkollave në botë kanë mungesë të ujit dhe sapunit për duar
Shqiptarë, në të katër anët e botës, jetojnë edhe atë që quhet “Ëndrra e Alaskës”
Reagojnë 'Pishtarët', pasi KELKOS mirëpriti nismën për formimin e komisionit hetimor për Hidrocentra...
Ulet nën 1 milion numri i amerikanëve që pretenduan se janë të papunë
Kuvendi zgjedh katër anëtarë të Bordit të RTK-së
Si ta dekoroni shtëpinë në stilin minimalist – madje duke kursyer deri në 60%!
Zyrtare: Albian Ajeti pjesë e skuadrës së Celtic
Katër çajrat më të mirë që nevojitet t’i pini kur kërkoni të humbni peshë
Doktori pretendon se kriteret e konkursit për specializime po përdoren për manipulime
Qeveria ndau 24 milionë euro për subvencionim të pagave të punëtorëve
Fadil Miftari dhe Ilir Bytyçi zgjedhen anëtarë të Bordit të RTK-së
loading...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *